بهشتی شدن با تضمین قطعی ورود به بهشت از سوی خداوند تفاوت ماهوی دارد. آیات متعددی از قرآن به امکان انحراف افراد امت اسلامی اشاره دارند که در اثر انحراف از حق و ظلم به نفس ورود بدون بازخواست آنان به بهشت را منتفی می‌سازد. در نتیجه، عام دانستن وارثان برگزیده با بخش پایانی آیه وراثت تناسبی ندارد و تضمین بهشتی شدن وارثان از سوی خداوند به طور قطع احتمال عمومیت وارثان را منتفی می‌کند. یادکرد این تضمین در پایان آیه وراثت کتاب از دو جهت حایز اهمیت است.

اول: وارثان برگزیده عملی را که سبب محرومیت از بهشت بشود، انجام نمی‌دهند و این به دلیل ویژگی‌های شخصیتی، علمی و معنوی آنان است.

دوم: بهشت، اجر معنوی وظیفه وراثت کتاب است و خداوند با اخبار از آن دستیابی وارثان حقیقی قرآن به اجرشان را تضمین کرده است. این اشکال حداقل در نقدهای امام سجاد[١]٧، امام رضا[٢]٧ آمده است.

تردید افراد امت اسلامی در تحصیل وراثت کتاب

تردید در صحت وراثت عام قرآن و خوف افراد امت اسلامی از عدم قطع برای ورود به بهشت خود نشانه‌ای بر عدم اطمینان آنان در تحصیل ویژگی وراثت کتاب در آنهاست. تردید مذکور، معلول جهل و عدم آگاهی کامل آنان از مقصود خداوند است. این امر کاملاً طبیعی است که فردی با چنین ویژگی شخصیتی هماره در دل خود تردید و خوف داشته باشد و در دستیبابی به حقیقت آیه وراثت خود را نیازمند به عترت بداند. اهل بیت به همین تردید و عدم اطمینان مخاطبان به عنوان یک نشانه روانشناختی در نقد انگاره عمومیت وارثان برگزیده قرآن استناد جسته‌اند. این اشکال در روایت امام باقر٧ در نقد دیدگاه کوفیان گزارش شده است[٣].

[١]. در این دو روایت امام در تفسیر المصطفین گفته است: «هم نحن». بنگرید: غایة المرام و حجة الخصام فی تعیین الامام من طریق الخاص و العام، ج٤، ص٣٦.

[٢]. همان، ج٤، ص٣٦- ٤٣.

[٣]. بحار الانوار، ج٢٣، ص٢١٤- ٢١٨، ج٤٦، ص١٨٠ - ١٨٥.