رافضی خوانده‌اند،[١] اما از وی به «معدن و منبع علم» و «مرجع علمی» تعبیر کرده‌اند. او در کوفه از جایگاه علمی والایی برخوردار بود و شیعه و سنی از او روایت می‌کردند و علما با گرایش‌های گوناگون و متفاوت از او کسب علم می‌نمودند.[٢] او در اواخر دوره اموی، یک مرجع عمده در باره علوم دینی زمانش به شمار می‌رفت، به طوری که بسیاری از دانشمندان معروف اوایل دوره عباسی، نزد وی شاگردی کرده و از او به عنوان راوی قابل اعتماد و دانشمند، روایت حدیث می‌کردند؛ حتی اگر با عقاید شیعی او موافقت نداشتند.[٣]

علت توجه غالیان به جابر جعفی

توجه جابر به بطون آیات و احادیث[٤] _ که در برخی از روایات و اقوال منقول از او نیز بدان تصریح شده _[٥] سبب گردیده که غالیان وی را از پیشکسوتان خویش شمرده،[٦] از او به عنوان کسی که از اسرار، علوم الهی و مقامات معنوی و فوق انسانی امامان: آگاه بود، یاد کنند.[٧] یکی از مشهورترین گزارش‌ها در باره جابر _ که مورد توجه غالیان قرار گرفته است _ چنین می‌گوید: وی بسیاری از احادیث خود را برای دیگران نقل نکرد و از سوی امامان: دستور داشت تا بسیاری از آن چه را که از ایشان شنیده بود، برای مردم آشکار نسازد.[٨] یا آن که سر خود را در چاهی در بیابان

[١]. الکافی، ج١، ص٣٩٦ - ٣٩٧.

[٢]. همان، ج١، ص٢٧١ - ٢٧٢؛ من لا یحضره الفقیه، ج٣، ص٨٣.

[٣]. «جابر بن یزید جعفی»، ص١٨٣.

[٤]. چهارده نور پاک، ج٨، ص١٠٥٥.

[٥]. امالیالطوسی، ص٢٩٦.

.[٥٨٢] وصی الاوصیاء و وارث علم الانبیاء، همان تعبیری است که پیش از جابر، مالک اشتر، آن را در مورد امیر المؤمنین علی٧ به کار برد؛ تاریخالیعقوبی، ج٢، ص١٧٩؛

See. Jafri، The Origins and Early Development of Shi'a Islam، p. ٩٢ – ٩٣.

[٦]. رجال الکشی، ص١٩٢.

[٧]. نخستین اندیشه‌های شیعی، ص١٤٨.