اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣١ - درس دوم دقت در نقل روايات
و روى منبرها روى آن تكيه مىكرد، در حالى كه سبل به معناى اين است كه كسى به علت زياد گريه كردن پلكهاى چشمش تورم پيدا كرده است.
اين لغزش بدين خاطر است كه آن مرحوم دقت لازم را در خواندن عبارت نكرده بود.
اينها همه براى ما درس است كه هنگام مطالعه، روايات را به صورت سطحى مرور نكنيم، بلكه هر كلمهاى را با دقت ببينيم؛ چه بسا اشتباه در آن يك كلمه، مسايل نامطلوبى را به وجود آورد. [١] علاوه بر اين كه گاهى اشتباه در چاپ هم وجود دارد كه بايد حتما دقّت شود.
والسلام عليكم ورحمه الله وبركاته
[١]. عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ الثَّانِى عَنْ آبَائِهِ:: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): التَّدْبِيرُ قَبْلَ الْعَمَلِ يُؤْمِنُكَ مِنَ النَّدَم. (بحارالأنوار، ج ٦٨، باب ٨٣، ص ٣٣٨) اگر قبل از شروع هر كارى در آن دقت كنى از پشيمانى ايمن خواهى شد.
عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ الثَّانِى (ع): اظْهَارُ الشَّىْءِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْكَمَ مَفْسَدَهٌ لَهُ. (تحف العقول، ص ٤٥٧) امام جواد (ع) فرمود: اظهار هر چيز پيش از استحكام آن، فساد انگيز است.
شدت دقت علما و مراجع زبانزد است به طورى كه نقل شده است رئيس المحدثين ابو جعفر محمد بن على بن حسين بن موسى بن بابويه القمى ملقب به (صدوق) بزرگترين فرد خاندان بابويه در نقل حديث تا آن جا دقت مىنموده كه در كتابهايى مانند امالى و عيون اخبار الرضا محل روايت و نام راوى و تاريخ روز و ماه و سال استماع روايت را ضبط كرده و همين لقب صدوق مطلق كه به او داده شده بزرگترين دليل توثيق او مىباشد. (اعتقادات شيخ صدوق (ره)، ترجمه حسنى، پيشگفتار مقدمه، ص ٣) و نيز از بيانها و توضيحات علّامه مجلسى (ره) در ذيل بعضى از اخبار كتاب بحارالانوار به خوبى پيدا است كه شخصاً با دقت و مطالعه كامل تمام اخبار را مىديده و ميان آن همه مطالب و آن همه كسره و ضمه و فتحه و تشديد و مَدّ و غيره اشتباهى روى نداده است! و به راستى بايد علامه مجلسى را يك دانشمند كاركشته به تمام معنا موفّق دانست.