پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤ - ٩- چگونه نماز انسان را از گناه باز مىدارد؟

نماز وسيله ياد خداست‌

يكى از اسرار نماز اين است كه انسان را به ياد خدا مى‌اندازد و خود قرآن يكى از فلاسفه‌هاى نماز را همين موضوع معرّفى مى‌كند، چنان كه مى‌فرمايد: «اقِمِ الصَّلَوةَ لِذِكْرِى؛ نماز را براى ياد من بپادار.» [١] ناگتفه پيداست از آن‌جا كه نماز عبادت است و آن را بايد به قصد قربت و براى خدا انجام داد، طبعاً موجب ياد خدا خواهد بود.

گذشته از اين، نمازگزار اذكار و جمله‌هايى بر زبان جارى مى‌كند كه همگى باعث توجّه به خدا و مايه ياد اوست؛ مثلًا، سوره حمد را كه در حال نماز مى‌خوانيم، متضمّن ستايش خدا و بيان صفات و افعال او و سپس درخواست‌هاى مختلف بندگان از پيشگاه مقدّس اوست و اذكار ديگر نماز نيز چنين است.

اثرى كه نماز در روح و روان ما مى‌گذارد، همان تقويت روح ايمان و توجّه به خداست و اين توجّه همان‌طور كه گفتيم درجاتى دارد و درباره افرادى كه از ارتكاب بسيارى از گناهان پروايى ندارند، ياد خدا نسبت به ترك گناهان، تنها به صورت يك زمينه است نه علّت تامّه.

به عبارت ديگر، مقصود قرآن كه مى‌فرمايد: «نماز انسان را از گناه باز مى‌دارد» اين نيست كه هر فرد نمازگزار در برابر تمام گناهان معصوم مى‌گردد، بلكه مقصود اين است كه نماز موجب ياد خدا و سبب توجّه به مقام ربوبى مى‌شود و اثر طبيعى چنين توجّهى اين است كه در انسان زمينه روح اطاعت و ترك گناه پديد آورد، ولى در عين حال چه بسا ممكن است بر اثر ضعف توجّه به خدا، عوامل نيرومندترى اثر آن را خنثى سازد. [٢]

[١]. سوره طه، آيه ١٤.

[٢]. الميزان، ج ١٦، ص ١٤١.