پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٥ - ٤٤- در مناطق قطبى چگونه بايد نماز خواند و روزه گرفت؟

روى اين حساب، تشخيص شب و روز در آن‌جا آسان مى‌شود: اگر شاخصى را روى زمين نصب كنيم، هنگامى كه سايه آن به حدّاقل رسيد «ظهر» و هنگامى كه به حدّاكثر رسيد «نيمه شب» خواهد بود و به اين ترتيب مشكل به دست آوردن ظهر و نيمه شب حل مى‌گردد.

حال اگر مقدار شب و روز مناطق معتدله را در آن موقع از سال بدانيم، مثلًا بدانيم در اوّل تابستان روزها بطور متوسّط چهارده ساعت و شب‌ها ساعت است، تكليف نمازهاى پنجگانه و روزه كاملًا روشن خواهد گرديد. (دقّت كنيد)

بنابراين، تكليف نماز و روزه در روزهاى طولانى روشن گرديد. امّا اوقاتى كه شب‌هاى طولانى وجود دارد بايد توجّه داشت كه هوا در بيست و چهار ساعت يكنواخت نيست، گاهى تاريك و گاهى تقريباً روشن است؛ زيرا گاهى خورشيد به افق نزديك مى‌گردد و هوايى مانند بين الطّلوعين يا كمى تاريكتر پيدا مى‌كند و گاهى خورشيد دور مى‌شود و هوا تاريك مى‌گردد. [١] در اين شب‌ها، از وضع حركت ستارگان و فاصله آنها با افق و همچنين از وضع تاريكى و روشنى هوا، «نيمه شب» و «ظهر» را مى‌توان تشخيص داد و با در نظر گرفتن مقدار متوسّط شب و روز مناطق معتدله، وظايف شرعى را به جا آورد.

با توضيحاتى كه داده شد، روشن گرديد كه احكام اسلام از جمله وظيفه نماز و روزه، اختصاص به محيط معيّنى ندارد و در همه مناطق قابل اجراست.

[١]. علّت علمى اين تغيير اوضاع در شب‌ها يا روزهاى طولانى قطبى اين است كه «محور» زمين بر «مدار» آن عمود نيست و تقريباً بيست و سه درجه تمايل دارد.