ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢١ - تفسير

آن عمل نموده و نزد حرام آن توقف مينمايند- و مرتكب نمى‌شوند- و از همين قبيل است آيه شريفه:(وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها)[١] كه بمعناى پيروى كردن است.

و همين احتمال را ابن مسعود و مجاهد و قتاده گفته‌اند ليكن منظور از كتاب را قرآن قرار داده‌اند.

٢- كلبى ميگويد: منظور اين است كه در برابر كسانى كه از او- محمّد- پرسش مينمايند كاملًا او را توصيف و اوصافى را كه در كتب ايشان ذكر شده بيان مى‌كنند و بنا بر اين ضمير در «يتلونه» به محمّد برميگردد- نه بكتاب- ٣- چيزى است كه امام صادق ٧ بنا بروايتى فرموده كه منظور از «حقّ تلاوته» اين است هنگامى كه برخورد مينمايند بآيه‌اى كه در آن ذكر بهشت شده آن را از خدا درخواست نمايد و زمانى كه مواجه ميشود با آيه‌اى كه در آن ذكر جهنم شده از آن بخدا پناه برد.

٤- مراد آن است كه كتاب را كاملًا قرائت و از لحاظ الفاظ نيكو اداء كنند و از نظر معنى آن را درك نمايند.

٥- حسن ميگويد: منظور آن است كه بر طبق كتاب كاملًا عمل نموده محكمات آن را برنامه اجرا و بمتشابهات آن ايمان آورده و مشكلات را واگذار باهلش نمايند.

(أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ...)- آنها ايمان آورده‌اند باو.

اكثر مفسّرين معتقدند ضمير در «به» بكتاب رجوع ميكند.

كلبى ميگويد ضمير به محمّد ٦ برميگردد.

(وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ ...)- و آنهايى كه باور نكردند او را.

منظور يهود و يا بطورى كه برخى گفته‌اند همه كفار است و اين احتمال بهتر است زيرا كه لفظ عموميّت دارد.

(فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ...)- آنان زيانكارانند.

در خويشتن و اعمالشان زيانكارند.

[١] سوره ٩١ آيه ٢ و ماه هنگامى كه پيروى كرد آن را- خورشيد را-