ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٨ - تفسير

بدهد و بعضى را محروم بسازد در اين صورت بر او گناهى نيست كه موصى را بحق و حقيقت ارشاد كند و او را براه صواب برگرداند و ميان موصى و ورثه و موصى له را اصلاح كند بطورى كه رضايت همه آنها را جلب و تأمين كند بنا بر اين معناى‌(فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ) است كه ميان آنها را اصلاح كند و از اختلافى كه احتمال ميرود تحقق پيدا كند جلوگيرى بعمل بياورد.

بنا بر اين قول «فمن خاف» بر معناى ظاهر خود حمل مى‌شود زيرا «خوف» چنان كه گفته شد نسبت بآينده استعمال ميشود و در اين قول خوف آن هست كه موصى مريض كه قصد وصيّت دارد در وصيّت خود ظلم كند.

مؤلف: اين قول باعتبار و صواب نزديك است الّا اينكه قول اوّل كه مفاد آن اين بود كه بعد از مرگ موصى اگر وصيت او عادلانه باشد وصى ميتواند آن را تغيير داده بصواب و عدل برگرداند قول بيشتر مفسّرين است و بر طبق آن روايتى از حضرت باقر ٧ و حضرت صادق ٧ نيز نقل شده است.

(أَوْ إِثْماً ...)- يا از اينكه موصى در وصيت خود مرتكب گناهى شده باشد بترسد از حضرت باقر ٧ نقل شده است كه معناى «اثم» اين است كه شخص بطور عمد از حق بسوى باطل ميل كند و معناى «جنف» اين است كه ميل بباطل بطور خطا و ندانسته انجام بگيرد ابن عباس و حسن نيز همين را گفته‌اند.

(فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ ...)- ميان ورثه و موصى لهم را (يعنى افرادى كه براى آنها وصيّت شده است) اصلاح كند و اختلافى را كه ميان آنهاست برطرف كند.

(فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ ...)- در اين صورت گناهى بر او نيست زيرا او واسطه است و چيزى جز اصلاح در نظر ندارد و علّت اينكه‌(فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ) تعبير كرد و نگفت كه او مستحق ثواب است ببيان اين نكته است كه واسطه غالباً كار خود را باين ترتيب انجام ميدهد كه از صاحب حق تقاضا مى‌كند كه چيزى از حق خود كسر كند ولى چون قصد اصلاح دارد اين امر موجب گناه او نميگردد بعضى گفته‌اند «چون در آيه قبل «تبديل وصيّت» را گناه معرّفى كرد لذا در اين آيه «لا اثم» عليه گفت تا معلوم‌