ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧١ - تفسير

مراد از كتاب بنا بر قول اول تورات است و بنا بر قول دوّم ممكن است قرآن باشد و ممكن است بر كتب آسمانى ديگر حمل گردد.

(وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا ...)- آن را ببهاى اندك فروختند يعنى كتمان آن اوصاف يا آن احكام را با متاع قليلى معاوضه كردند البتّه منظور اين نيست كه اگر بها زيادتر بود اين معاوضه جائز بود بلكه فائده اين تعبير آن است كه در برابر كتمان‌(ما أَنْزَلَ اللَّهُ) هر اندازه از متاع دنيا كه بگيرند كم است، اين قبيل تعبيرات در اينگونه موارد در ميان عرب معروف و مشهور است و مانند آن در قرآن هم زياد است مثل گفتار خداوند(وَ مَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَهُ بِهِ‌)[١] يعنى كسى كه غير خدا را بالهيّت بخواند براى اين مطلب برهانى ندارد منظور اين است كه برهانى كه براى اين مطلب اقامه ميكنند درست نيست و اين موضوع جز بغير برهان صورت نميگيرد و مثل‌(وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ)[٢] يعنى پيغمبران را بدون حق مى‌كشتند مراد اين است كه قتل پيغمبران جز بغير حق واقع نميشود. بعبارت روشنتر اين وصف‌ها وصف احترازى نيست بلكه در امثال اين تعبيرات موصوف بآن وصفى كه واقعاً هست توصيف ميشود.

(أُولئِكَ ...)- آنان كه كتمان كردند و پاداش و عوض در برابر آن گرفتند.

(ما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ ...)- جز آتش را در شكم خود جا نميدهند.

حسن و ربيع و بيشتر مفسّران ميگويند «مراد اين است كه خوردن آنها در دنيا هر چند لذّت بخش است ولى مثل اينكه جز آتش چيزى نخورده‌اند زيرا اين خوردن چون بطور حرام انجام ميگيرد بالآخره موجب عذاب آتش خواهد شد همانطور كه درباره مال يتيم فرمود(إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً)[٣] يعنى آتش را در شكم خود جا ميدهند.

[١] آيه ١١٧ سوره مؤمنون

[٢] آيه ١١٢ سوره آل عمران

[٣] آيه ١٠ سوره نساء