ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٨٦ - تفسير

لازمه قول شما اين است كه خود را از خدا داناتر بدانيد و اين نهايت فضاحت و وقاحت است!!! اينجا جاى اين سؤال هست كه جمله‌(أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ) اين استفهام با توجه به اينكه يهود و نصارى قلباً ميدانستند كه خدا از آنها بهتر ميداند و خدا هم كه يقيناً ميدانست كه آنها ميدانند خدا بهتر از آنها ميداند- هر چند كتمان كرده اعتراف بآن نمينمودند- چه معنا دارد؟

جواب اين سؤال اين است كه استفهام نسبت بكسانى كه روى ظنّ و گمان خود مى‌گفتند بهشت اختصاص بيهود و نصارى دارد كاملا بجا است زيرا معنا اين است كه شما علم داريد يا خدا؟ يعنى تنها خداوند عالم است و شما روى گمان و ظنّ حرف ميزنيد.

و نسبت بكسانى كه علم داشتند كه خدا بهتر ميداند و بهشت اختصاص بيهود و نصارى ندارد ولى عناد ميورزيدند و اعتراف نميكردند اين استفهام نيز از اين نظر بجا است كه توبيخ است كه شما با اينكه ميدانيد خداوند بهتر از شما ميداند چرا بمقتضاى علم خود اعتراف نميكنيد و در برابر خدا تسليم نميشويد؟

(وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ ...)- كيست ستمكارتر از كسى كه شهادتى نزد او از خدا هست و آن را كتمان ميكند؟ در تفسير اين جمله چند قول است:

١- كلمه «من» در «من اللَّه» بمعناى «ابتداء غايت» و بشهادت تعلق دارد و به «كتمان» مربوط نيست در اين صورت حسن و قتاده ميگويند: «منظور اين است كه هيچكس ظالمتر از كسى نيست. كه شهادتى نزد او از خدا باشد و آن را كتمان كند و مراد از اين شهادت اين است كه خداوند در كتب يهود و نصارى صحت نبوّت پيغمبر اسلام ٦ و بشارت بآن را بيان فرمود است».

مجاهد ميگويد: مراد از اين شهادت اين است كه در نزد يهود و نصارى با اينكه ثابت بود كه ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و فرزندان او بر دين حنيف‌