ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٧٣ - يهود و نصارى تناقض ميگويند

چرا دين ابراهيم (ع) «حنيف» ناميده شد؟

در اينكه ملّت ابراهيم ٧ بچه علت «حنيف» ناميده شد و پيروى از آن لازم گرديد چهار قول است:

١- ابن عباس و مجاهد و حسن ميگويد: «اين نامگذارى بجهت اشتمال آن بر اعمال حج است، ٢- مجاهد در قول ديگر ميگويد: «علت اينكه آن دين «حنيف» است و پيروى از آن لازم است اينست كه پيروى از آن پيروى از حق است».

٣- بعضى ميگويند: «اين موضوع باين مناسبت است كه پيروى از آن، متابعت شريعتى است كه ابراهيم ٧ بوسيله آوردن احكام آن- از قبيل لزوم حج و ختنه و غير آن از احكام اسلام- امام مردم گرديده است».

٤- برخى گفته‌اند: «حنيف» يعنى اخلاص در زمينه اقرار بربوبيت خداوند و بندگى انسان در برابر او.

مؤلف: «تمام اين اقوال باستقامت و بتمايل از باطل بسوى حق كه در معناى «حنيف» گفتيم برميگردد.

(وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ...)- يعنى ابراهيم از مشركين نبود خداوند باين بيان «شرك» را از ملت ابراهيم ٧ نفى كرده و ضمناً آن را براى يهود و نصارى اثبات نموده است زيرا يهود گفتند «عزير» پسر خداست و نصارى گفتند «مسيح» پسر خداست و باين سبب هر دو مشرك گرديدند.

يهود و نصارى تناقض ميگويند

اينكه خداوند تنها به پيروى از ملت ابراهيم امر كرده فرمود: بل ملّة ابراهيم حنيفا از اين جهت است كه تناقضهايى كه در يهود و نصرانيّت موجود است در ملّت ابراهيم اصلا وجود ندارد و لذا آن ملت براى پيروى و لزوم عمل بآن از ملّتهاى ديگر شايسته‌تر است.