ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨٧ - مناسبت

(وَ الْمَساكِينِ ...)- فقيران‌( وَ ابْنِ السَّبِيلِ ...)- دور افتادگان از وطن. و در اين كه مراد از نفقه كه بايد به اين گروه داده شود چيست؟ دو قول گفته شده است:

١- از مفسرين «حسن» ميگويد: مراد، نفقات مستحبى است نسبت بكسانى كه نميشود به آنها زكاة داد و زكات است اگر به كسانى داده شود كه مى‌توانند زكات بگيرند بنا بر اين، نفقه در اينجا اعم است از «زكات» واجب و «صدقه» مستحبّ ٢- و «سدى» معتقد است كه اين آيه درباره زكات وارد شده ولى با بيان مصارف زكات در آيه‌(إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ ...)[١]» (همانا زكات براى فقراء ...) نسخ شده است ولى بايد گفت: از آنجا كه دليلى بر نسخ آن نيست قول اول بهتر بنظر مى‌آيد و تمام علماء متّفقند در اين كه زكات را نمى‌توان به پدر و مادر و جد و جده و اولاد داد و اما در مورد نفقه، خلافى نيست كه اگر پدر و مادر فقير باشند به فرزند واجب است در صورت توانايى مخارج آنان را بدهد.

ولى نفقه به خويشان بنا به قول ما (شيعه) و شافعى واجب نيست ولى ابو حنيفه آن را واجب ميداند( وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ ...)- آنچه از اعمال نيك كه شما را بخدا نزديك ميكند انجام دهيد( فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ...)- همانا خدا به آن داناست. و پاداش آن را بدون اين كه چيزى از آن از بين برود ميدهد زيرا چيزى بر خدا پوشيده نيست‌

مناسبت‌

مناسبت اتصال اين آيه به آيه پيش، اين است كه در آيه سابق دستور بصبر و جهاد در راه خدا داده بود در اين آيه نيز دستور بانفاق در راه خدا ميدهد و هر دوى آنها دعوت بكار نيك و اطاعت از فرمان خداست‌

[١] آيه ٦٠ از سوره مائده