ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤ - ١ - ذبح فرزند و دستوراتى در زمينه نظافت

در اينجا منظور از «امتحان خداوند» اين است كه او ابراهيم ٧ را بانجام تكاليفى مكلّف ساخت و اينكه مى‌بينيم باين موضوع يعنى بتكاليفى كه خداوند متوجه اشخاص ميسازد گاهى امتحان اطلاق ميگردد بيكى از اين دو جهت است:

١- چون مردم، بسيارى از تكاليف و اوامر خود را براى امتحان صادر ميكنند و منظورشان اين است كه اشخاص را به اين وسيله آزمايش كنند و اين را نيز مى‌دانيم كه قرآن مجيد طبق اطلاقات و اصطلاحات معمولى مردم سخن ميگويد. لذا بتكاليفى كه خداوند متوجه اشخاص ميسازد نيز «امتحان» اطلاق مى‌گردد.

٢- چون نحوه رفتار خداوند با بندگان خود، مانند رفتار آزمايش كنندگانست يعنى همانطور كه مردم تا كسى را آزمايش نكنند پاداش نمى‌دهند و بكيفر نميرسانند خداوند هم با اينكه از اعمال اشخاص قبل از انجام دادن آن، كاملًا آگاهست، تا اشخاص مرتكب اعمال- خوب يا بد- نشوند بآنها پاداش نميدهد و آنها را عقوبت نميكند باين مناسب برفتار خداوند با بندگان، «امتحان» گفته ميشود.

(بِكَلِماتٍ ...)- بچند امر.

در باره «كلماتى» كه ابراهيم ٧ در انجام آنها مورد آزمايش قرار گرفته است اقوال و نظريّات متعددى است:

١- ذبح فرزند و دستوراتى در زمينه نظافت‌

على بن ابراهيم در تفسير خود از حضرت صادق ٧ نقل ميكند كه منظور از «كلمات» خوابى است كه ابراهيم ٧ در ضمن آن بكشتن فرزند خود اسماعيل ٧ مأمور گرديد و او آن مأموريت را با عزم راسخ عملى ساخت از آن پس خداوند باو فرمود(إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً) يعنى ترا پيشواى مردم قرار ميدهم.

بعلاوه، منظور از «كلمات» دستورهايى است كه در زمينه نظافت و پاكيزگى خداوند بر او نازل فرمود و آن ده چيز است پنج تا از آنها كه متعلق بسر انسان است باين شرح است: