ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٦٦ - تفسير

احسانهاى خود را بآنها تذكر داد و فرمود:

(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا ...)- اى اهل ايمان بخوريد. ظاهر آن امر است و ليكن مراد اباحه است زيرا تناول آنچه مورد تمايل و اشتهاء انسان است قابل اطاعت و تعبّد نيست و امر هميشه بچيزى تعلق مى‌گيرد كه قابل تعبّد و اطاعت باشد ولى قاضى آن را از دو جهت امر دانسته است:

١- اينكه انسان از حلال بخورد.

٢- فقط در مورد احتياج بخورد تا ضررى متوجّه او نشود.

مؤلف: اين قيود و شرائط در بعضى از مواقع پيش ميآيد و حال اينكه آيه مخصوص اينها نيست لذا آن بايد بر عموم حمل شود.

(مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ ...)- يعنى از روزيهايى كه پاكيزه و لذّت بخش است «بلخى» و غير او ميگويند: «اين جمله دلالت بر نهى از اكل پليديها دارد مثل اينكه فرموده است از روزيهاى پاكيزه بخوريد و از خوردن پليديها خوددارى كنيد همانطور كه اگر ميگفت از حلال بخوريد دلالت بر خوددارى از حرام ميكرد.

مؤلّف: اين بيان در مواردى صحيح است كه چيزى كه مورد امر واقع شده است داراى ضدّ قبيح مفهومى باشد و امّا در غير اين مورد اين كلام دلالت بر تقبيح ضدّ مورد امر، ندارد مثلًا اگر قائلى بگويد از مال زيد بخوريد اين كلام اصلًا دلالت بر تحريم مال غير زيد ببيان ديگرى محتاج است امّا چيزى كه ضدّ آن قبيح باشد عقلًا در اين صورت كلام دلالت بر تحريم و تقبيح آن ضدّ دارد.

(إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ...)- يعنى اگر او را از روى علم به اينكه تنها او نعمت بخش است عبادت ميكنيد بعضى گفته‌اند مراد اين است: اگر او را از روى اخلاص عبادت مى‌نمائيد.

ذكر اين شرط بمنظور اقامه حجيّت بر لزوم شكر است بعلاوه، آن يكى از محسّنات بيان است و خلاصه كلام اين است كه اگر عبادت خدا را از نظر اينكه او