ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٠ - تفسير

تفسير:

اين آيه نيز مربوط بامر قبله است‌( وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ ...)- در معناى اين جمله چهار قول است:

١- مجاهد و بيشتر مفسرين ميگويند مراد اين است براى هر ملّتى از يهود و نصارى قبله‌اى است».

٢- حسن ميگويد: «منظور اين است كه براى هر پيغمبر و صاحب ملّتى طريقه‌اى است و آن» «اسلام» است هر چند احكام آن بر حسب شرايع و اديان مختلف فرق ميكند ولى اصل طريقه هر پيغمبر «دين اسلام» است اين جمله مثل آنست كه فرمود:(لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً)[١] كه منظور شرايع پيغمبران است».

٣- قتاده ميگويد: «مقصود اين است كه براى هر يك از ملل مسلمان و اهل كتاب قبله مخصوصى است كه قبله آنها بيت المقدس‌[٢] و قبله مسلمانان كعبه است».

٤- جبائى گفته است: «مراد اين است كه براى هر طائفه‌اى از مسلمانان جهتى است در استقبال كعبه كه بآن جهت توجّه ميكنند عدّه‌اى از پشت سر خانه كعبه و عده‌اى از روبرو طايفه‌اى از طرف راست و جمعى از طرف چپ هر يك جهت مخصوصى را مورد توجّه و استقبال خود قرار ميدهند».

(هُوَ مُوَلِّيها ...)- خدا آن ملل و طوايف را بآن جهت برگردانده است يعنى امر فرموده است كه بآن جهت در نماز خود توجه كنند و دليل اين موضوع، گفتار خداوند است كه فرمود:(فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها)[٣] يعنى ترا بسوى قبله‌اى كه آن را دوست ميدارى برميگردانم.

بعضى گفته‌اند: «مراد اين است: كه الكل مول لوجهة وجهه او نفسه يعنى‌

[١] آيه ٤٨ سوره مائده يعنى ما بر هر قومى شريعت و طريقه‌اى مقرّر داشتيم.

[٢] اين مطلب با آنچه قبلا گفته شد كه قبله نصارى محل تولّد حضرت عيسى ٧ است منافات دارد.

[٣] در آيه ١٤٤ سوره بقره