فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٢ - كالبد شكافى در آموزشهاى پزشكى آيت اللّه محمد مومن قمى
در موثقه سماعه از امام صادق(ع) است كه مىفرمايد:
(سألته عن السقط إذا استوت خلقته يجب عليه الغسل و اللحد و الكفن؟ قال: نعم، كلّ ذلك يجب عليه إذا استوى» (٥٩)در باره سقطى كه خلقت او كامل شده است، سؤال كردم: آيا غسل، كفن و دفن او واجب است؟
امام فرمود: آرى تمامى آن، در صورت تكميل خلقت واجب مىشود.
آنچه از اين سؤال استفاده مىشود، سؤال از تساوى آن با زندگان است و از جواب، اثبات آن. بنا بر اين، نگهدارى جنين در شيشه الكل و تأخير دفن او، جايز نيست، مانند ساير مردگان.
اجمالاً، دليل بر عدم جواز، اطلاق قول ائمه(ع) است كه مىفرمايد:(حرمته ميتا كحرمته و هو حيّ) و دلالت اين اخبار خاص، بر وجوب دفن جنين، مانند ساير اموات است و دلالت اطلاق حكم بر جنين كامل، بعيد نيست، ولى در مورد جنين غير كامل بر عهده مدعيان است. فتدبر.
ششم:آيا كالبد شكافى، به قصد كشف جرم، جايز است؟ مثلا هر گاه فردى به گلوله تفنگ يكى از دو نفر، كه داراى تفنگهاى گوناگونند، كشته شود و سلاح در كنار جسد مقتول باقى بماند، با كالبد شكافى و بيرون آوردن گلوله، قاتل، شناسايى خواهد شد. بعيد نيست كه گفته شود گاهى با كالبد شكافى جرم كشف و واقعيت ظاهر مىشود، همان گونه كه در مثال گفته شد. ديگر اين كه احتمال كشف جرم مىرود. در مورد اول، كشف واقعيت، موجب دستيابى اولياى دم به حق قصاص قاتل موّرثشان مىشود. پس اگر ورثه اين درخواست را از حاكم بكنند و او نيز توانايى داشته باشد، رعايت حق ورثه با رعايت حرمت ميت تزاحم پيدا مىكنند، اگر نگوييم كه قتل قاتل نيز رعايت حرمت ديگرى براى
(٥٩)همان، ص٥٥٤ ـ ٥٥٥، ابواب الحيض ، باب ١٢، ح١.