پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٢٧ - راه هاى مقابله با دنياپرستى

انگيزه‌اى زايد الوصف و قوى‌تر از انگيزه طبيعى به دنيا روى مى‌آورند، جهت خنثى نمودن آن عامل، به ايراد بياناتى مى‌پردازند. از ديدگاه حضرت(عليه السلام)، مردم با اين استدلال و برهان به دنيا روى آورده‌اند كه چون اكثريت مردم و افراد سرشناس اين كار را انجام مى‌دهند، پس عمل خوب و پسنديده‌اى است و من هم بايد اين كار را بكنم. از آن جا كه حضرت(عليه السلام)اين استدلال را مردود مى‌دانند سعى در پاك‌كردن آن از ذهن مخاطب دارند. گويا به عقيده حضرت(عليه السلام)قاعده كلى در ذهن اكثريت جامعه اين چنين است كه هر آنچه بيشتر مردم و افراد سرشناس و معروف به آن مشغول هستند، كار پسنديده و مطلوبى است، پس من نيز بايد انجام دهم تا از بزرگان قوم و همه مردم عقب نمانم!! امّا حضرت اين قاعده كلى را نفى كرده و مى‌فرمايند: اين‌طور نيست كه هر چه اكثريت مردم دنبال مى‌كنند و يا افراد سرشناس جامعه انجام مى‌دهند، خوب و پسنديده باشد و اين سخن هرگز كليّت ندارد. بايسته آن است كه نگاه كنيد چه كسانى و به چه دليلى اين كار را انجام مى‌دهند؟ در كارهاى خود مرد دليل باشيد و عقلتان را به كار اندازيد. به صرف اين كه يك عدّه، يا اكثريت، يا حتى همه مردم اين كار را مى‌كنند، نمى‌توان آن را مطلوب شمرد، بلكه بايد به عقل خود رجوع كنيد. اگر از ديد عقل شما اين كار درست نيست، شما بايد از عقل خود تبعيت كنيد. هرگز نبايد از اكثريت مردم يا اتفاق مردم پيروى و تبعيت كنيد. به يقين اين روايت معروف امام باقر(عليه السلام) به جابربن يزيد جعفى فراموش نشده است[١] كه امام فرمودند: وَ لَوِ اجْتَمَعَ عَلَيْكَ اَهْلُ مِصْرِكَ وَقالوُا اِنَّكَ رَجُلٌ سُوءٌ لَمْ يَحْزُنْكَ ذلِكَ؛ يعنى اگر مى‌خواهى اهل ولايت ما باشى و ولىّ ما باشى، بايد اين گونه عمل كنى كه، اگر تمام اهل شهر جمع شوند و تو را به انجام كارى كه خدا از آن راضى است مذمت كنند، تو هيچ ناراحت نباشى، و از اعماق قلبت به مطلوب بودن آن اذعان داشته باشى و آن را فرمان خداوند و وظيفه خود بدانى! و اگر همه اهل شهر با تو مخالفت كنند و تو را شخص بدى بشمارند، تو هرگز از اين سخن ناراحت و محزون مباش و نه تنها از آنها تبعيت نكن، حتى ناراحت هم نشو! مردم هر چه مى‌خواهند، بگويند؛ تو وظيفه‌ات را انجام بده. از جانب ديگر: لَوِ اجْتَمَعَ عَلَيْكَ اَهْلُ مِصْرِكَ وَقالوُا اِنَّكَ رَجُلٌ صالِحٌ لَمْ يُسُرُّكَ ذلِكَ؛ اگر همه مردم جمع شدند و گفتند: «زنده