ندار خود را نبازد. لذا شايسته است عواملى را كه در برخورد با حوادث ناگوار و خطرها مؤثر هستند، بشناسيم و با تدبير لازم، در برابر آنها عكس العمل مناسب نشان دهيم و زير بار سنگين مصايب جان سالم به در بريم و از انجام مسؤوليت خطير خود باز نمانيم. از اين‌رو ضرورى است به بررسى انواع خطرها و بلايا و برخى عوامل مؤثر در برابر آنها بپردازيم، كه در اين قسمت از اين وصيت شريف به آن اشاره شده است.

انواع خطر

بى‌ترديد انسان در زندگى با خطرها و دشمنان فراوانى مواجه خواهد شد كه برخى از اين خطرها، زندگى مادّى و جان و مال وى را تهديد مى‌كنند و بعضى بستگان و عزيزان و ناموس و آبروى او را در معرض خطر قرار مى‌دهند و برخى ديگر روح و دل او را تهديد مى‌كنند. همان‌گونه كه خطرهاى ديگرى از ناحيه وساوس نفسانى و شيطنت شياطين جنّى و انسى متوجه انسان مى‌شوند و او را در عقايد و افكار دچار شك و ترديد مى‌سازند و يا او را به گرايش‌ها و صفات مذموم اخلاقى مبتلا مى‌نمايند و آدمى را به رفتارهايى مبتلا مى‌كنند كه براى آخرت و كمال و سعادت ابدى وى ضرر دارد. البته اين‌كه كدام‌يك از اين خطرها مهم‌تر و خطرناك‌تر است، به معرفت آن شخص بستگى دارد. طبعاً آنچه براى مؤمن مهم‌تر است، خطرهاى معنوى مى‌باشد. مؤمن از مبتلا شدن به گناه، بيشتر از هر مصيبت و گرفتارى ديگر مى‌ترسد؛ يعنى ترسش از ابتلاى به گناه از ديگر ترس‌ها بيشتر است؛ چون مى‌داند كه مبتلا شدن به گناه ضرر عظيمى دارد كه به آسانى قابل جبران نيست.

بنابراين شخص مؤمن از ضررهاى مادّى كمتر هراس دارد؛ چون از يك جهت ضررهاى مادّى قابل جبران هستند و از جانب ديگر اين‌گونه ضررها موجب تكفير گناهان و ترفيع مقامات معنوى مى‌شوند و حتى آن ضررهايى كه واقعاً جنبه دنيوى دارند، ممكن است زمينه سعادت‌هاى اخروى را فراهم كنند و وسيله‌اى براى كمال و ترقى انسان شوند. لذا اين چنين ضررهايى انسان مؤمن را چندان نگران نمى‌كنند. براى مؤمن ضررهاى معنوى و اخروى، از ضررهاى مادّى و دنيوى بسيار مهمتر است، بلكه قابل مقايسه نيست. لكن بايد توجه داشت

‌