از ما مى‌توانيم آن را تجربه و آزمايش كنيم؛ مثلا آن روزى كه از صبح تا شب گپ مى‌زنيد و از اين طرف و آن طرف سخن مى‌گوييد و ذهنتان را به اين مطالب مشغول مى‌سازيد، هرگز به هنگام مطالعه و دريافت سخن مفيد تمركز حواس نخواهيد داشت؛ چراكه دل‌مشغولى شما باعث گرديده كه ذهن از افكار مختلف پر شودو ديگر جايى براى فكر جديد باقى نماند. به يقين چنين حالتى را در مورد قلب و محتويات آن بارها تجربه نموده‌ايد؛ مثلا روزى كه دل‌مشغولى شما به امور دنيوى زياد است، حضور قلب شما در نماز دشوار و يا كمتر مى‌گردد چرا كه قلب سرگرم دنيا و مشحون از انفعالات دنيوى گشته است.

قلب صاف، ظرف معرفت

قلب آدمى، دمادم و پيوسته در تيررس افكار پليد و تمايلات نفسانى و فتنه‌ها قرار دارد و لازم است انسان تدبيرى بينديشد كه از حمله انبوه تيرهاى پليدى و انحراف و آلودگى مصونيت يابد.لذا بايد قبل از اين‌كه افكار پراكنده و ناصواب به ذهن هجوم آورند و آن را فرا بگيرند و پليدى‌ها در دل لانه كنند و جاخوش نمايند و محلى براى فكر و معرفت مفيد باقى نگذارند، مواعظ حق و صحيح و افكار درست را بياموزد و خود را اصلاح كند. اگر اين فرصت را مغتنم بشمارد و قبل از سخت شدن دل و مشغول شدن ذهن در صدد اصلاح خود برآيد، در تربيت فكرى و قلبى خود موفق‌تر خواهد بود و از جانب ديگر سريع‌تر به اهداف خود خواهد رسيد. چون از طرفى هنوز آلودگى در ذهن و قلب او بروز نكرده است تا مانع پيشرفت او گردد و از طرف ديگر چون آمادگى پذيرش را از كف نداده است مى‌تواند از تجارب ديگران بهره بگيرد و از نتيجه يك عمر تلاش ديگران يكجا استفاده كند و آنچه را ديگران با يك عمر تلاش و زحمت به دست آورده‌اند، يكجا در كف بگيرد. همان‌گونه كه حضرت(عليه السلام) مى‌فرمايد: اين مواعظى كه من بيان مى‌كنم محصول يك عمر تلاش و زحمت است. شصت سال تجربه كرده‌ام تا اينها را به دست آورده‌ام و اينك محصول يك تجربه شصت ساله را، كه يك عمر پرتلاش و زحمت در نقد آن هزينه شده است، يكجا در اختيار تو قرار مى‌دهم. پس در مصونيت خويش بكوش و قبل از حمله افكار پليد و وساوس شيطانى خود را آماده ساز، كه معرفت و حكمت تنها در دل پاك حلول مى‌كند و بس.

‌