پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨١ - راه هاى تحصيل معارف دين
توجه كنى و من آن را بيشتر دوست دارم، همان تقواى الهى و اكتفا نمودن به واجبات الهى و عمل به سيره سلف صالح است. اين تعبير حضرت(عليه السلام) كه مىفرمايند: اَنَّ اَحَبَّ مَا اَنْتَ اَخَذٌ بِهِ؛ آنچه بيشتر دوست دارم به آن توجه كنى ... موجب جلب توجه شنونده و اهتمام بيشتر و شديدتر وى مىگردد. اين كيفيت بيان نشان از رعايت قواعد بلاغى در كلام آن حضرت مىدهد. در اين كلام كيميا اثر علاوه بر تقوا به اكتفا نمودن به واجبات الهى نيز توصيه شده است. علت توصيه و سفارش به «تقوا» روشن و واضح است؛ امّا مقصود از «اكتفا نمودن به واجبات» چيست؟ علت اين توصيّه حضرت(عليه السلام)چيست و چرا حضرت ما را به اين نكته سفارش مىفرمايند؟ براى روشن شدن اين مطلب لازم است به توضيح اين فراز از اين پند جاويد بپردازيم.
راههاى تحصيل معارف دين
در مقام بيان آن سفارش گران مايه بايد گفت كه انسان براى كسب معارف الهى، دو راه را مىتواند طى كند. يك روش اين است كه فقط ضروريات دين را به طور مفصل بياموزد و مستند به ادّله محكم و با استدلال اثبات كند، ولى براى تحصيل معارف جزئى و احكام فرعى به تحقيقات ديگران تكيه كند و از آنها تقليد نمايد؛ مثلا بعد از اينكه با برهان متقن و استدلال محكم توحيد و نبوت را اثبات كرد در فروعات توحيد و نبوت به معلومات ديگران اعتماد نمايد. و يا بعد از اينكه استناد به دليل محكم پذيرفت كه قرآن كتاب خدا است و بايد به اين كتاب عمل نمود و هر چه در اين كتاب بيان شده حق است، ديگر در مقام اعتقادات جزئى مانند اعتقاد به ملايكه و اعتقاد به عالم برزخ و اعتقاد به عالم قيامت و مواقف قيامت و... به سراغ برهان و استدلال نرفته و به صرف اينكه در قرآن آمده است، اكتفا مىكند و آن را باتمام فروعاتش مىپذيرد. حال به همين شيوه كه در اعتقادات عمل نمود، در احكام عملى نيز عمل مىكند. يعنى بعد از اينكه ضروريات دين را از راه استدلال ياد گرفت و ثابت نمود كه بايد نماز خواند و روزه گرفت و ... ديگر در احكام تفصيلى نماز و روزه و... از فقها و مراجع و متخصصّان تقليد مىكند و به خود زحمت نمىدهد تا تفاصيل احكام را از طريق كتاب و