پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨٧ - 4 همّت عالى و تصميم قطعى
نرويد. لذا به ادّله و شواهدى تمسّك كنيد كه موجب ضلالت و گمراهى شما نمىشوند البته جهت ورود به عرصه تحصيل بايد اين شرايط احراز شود؛ مثلا بايد مطمئن باشيد و يقين داشته باشيد كه واقعاً دل شما صاف و نيّت شما پاك است. و يقين داشته باشيد كه در نيت شما شايبهاى نيست و واقعاً قصد شما اين است كه چيزى را بفهميد. حال اگر واقعاً دل صاف بود و شايبهاى نداشت و نيّت خالص شد و تمام مقصود شما فهميدن بود و همينطور گام به گام و قدم به قدم بر عنايت و توفيق الهى تكيه داشتيد و مسير صحيح و دليل سالم و برهانى محكم را به كار گرفتيد، بدانيد كه اين تحصيل، پرده از واقعيّت مجهول برخواهد داشت و شما را به حقيقت مىرساند و اين علم، همان نور الهى است.
٤. همّت عالى و تصميم قطعى
اينك بعد از تحقّق اين شرايط قبل، بايد قصد خود را در جزم و تصميم قطعى اتخاذ نماييد و با وحدت بخشيدن و متمركز ساختن قدرت و توان خويش به تحصيل معرفت روى آوريد. وقتى تصميم گرفتيد در راه تحصيل علم قدم برداريد، هرگز نبايد نيروى خود را صرف كارهاى ديگر كنيد. بلكه بايد تمام همّ و غمّ شما درك حقايق و تحصيل علم باشد. و تمام همّت و توان خود را در مسير حلّ مسأله و درك حقايق موردنظر هزينه كنيد و از پراكندهكارى بپرهيزيد. منظور از تعابير «تَمَّ رَأْيُهُ» يا «اَجْمَعَ عَزْمَهُ» و يا «اِجْتَمَعَ رَأْيُهُ» اين است كه به تصميم قطعى برسيد و عزم خود را جزم نماييد.
بنابراين: فَانْظُرْ فيِما فَسَّرْتُ لَكَ وَ اِنْ لَمْ يَجْتَمِعْ لَكَ رَأْيُكَ عَلى ما تُحِبُّ مِنْ نَفْسِكَ وَ فَراغِ نَظَرِكَ وَ فِكْرِكَ فَاعْلَمْ اَنَّكَ اِنَّما تَخْبِطُ خَبْطَ الْعَشواءِ وَ تَتَورَّطُ الظَّلْمَاءَ؛ در شرايطى كه مفصلا براى تحصيل و تحقيق بيان كرديم، تأمل و فكر كن تا حقايق را بيابى. اگر اين شرايط در شما جمع نشد و نتوانستيد آنها را فراهم سازيد پا به عرصه تحصيل نگذاريد. مثلا اگر فراغت كافى و يا همت لازم و يا شرايطى كه تحقيق و بررسى ضرورت دارد، محقق نشد، هرگز در اين راه قدم مگذاريد كه بسيار خطرناك است. چون در صورت نبودن شرايط لازم، وارد بيابانى تيره و تارى مىشويد كه نمىتوانيد راه را از چاه تشخيص دهيد. و به يقين بدانيد كه در صورت عدم