پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١١٣ - 2 اصلاح نيّت و انگيزه

اجتماعى نمايد و مردم هم از آنها كاملا بهره‌مند شوند، امّا چون هدف و نيّت او خالص براى خدا نبوده است، هيچ بهره‌اى از انفاق خود نخواهد برد. به عنوان مثال ثروتمندانى كه بيمارستانها و موسّسات خيريّه‌اى را به هدف مشهور شدن مى‌سازند، هر چند بيماران زيادى در آن مداوا مى‌شوند و مردم از آن موسّسات منتفع مى‌گردند و مؤسّسان چنين مراكزى به هدف خود كه همان شهرت بين مردم بود مى‌رسند، ولى از اجر و پاداش معنوى بهره‌اى نخواهد داشت؛ زيرا انگيزه آنها چيزى جز ريا و خودنمايى نبوده است.

در جهاد نظامى نيز ممكن است كسى در جبهه جنگ برترين دلاوريها را انجام بدهد و حتى به درجه شهادت هم برسد، ولى نفعى براى خودش نداشته باشد. در روايتى كه مؤيِّد اعتبارات و دلايل عقلى است اين چنين نقل شده كه، در يكى از ميدان‌هاى جنگ، شخصى وارد ميدان مى‌شود و شروع به جنگ‌آورى و مبارزطلبى مى‌كند و جنگ و نبردى شايان توجه انجام مى‌دهد. در اين هنگام يكى از اصحاب كه كنار رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم) ايستاده بود و مردانگى و شجاعت اين شخص را مشاهده مى‌كرد، خدمت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) عرض كرد كه اين شخص با اين دلاورى كه انجام مى‌دهد چه مقامى دارد؟ حضرت نگاهى كرده، فرمودند: هيچ. شخص سؤال كننده گمان مى‌كند كه حضرت رسول(صلى الله عليه وآله وسلم) متوجه نشدند كه چه كسى را مى‌گويد، لذا به حضرت عرضه مى‌دارد: آن شخص را مى‌گويم كه اين‌گونه مردانگى از خود نشان داده و شجاعت به خرج مى‌دهد. حضرت مى‌فرمايند: بله، همين فرد را مى‌گويم؛ اين جنگاورى براى او هيچ فايده‌اى ندارد. عرض كرد: چرا؟ حضرت فرمودند: وى به انگيزه فرار از بدگويى مردم به جبهه آمده است. چون اين شخص در كوچه‌هاى مدينه كه راه مى‌رفت، زنها به او گفتند: عجب شخص بى‌درد و بى‌احساسى است! پيرمردها به ميدان جهاد رفته و از شهادت استقبال مى‌كنند، ولى اين جوان گويا از غيرت و مردانگى بويى نبرده است كه جبهه را رها كرده و در خانه مانده است! همين سخنان باعث شد كه او هم تصميم بگيرد و به جنگ بيايد، لذا با خود گفت: من هم به ميدان جنگ مى‌روم و يك جنگ نمايانى مى‌كنم كه همه بگويند عجب جنگ نمايانى كرد.!! چون در واقع اين فرد براى كسب نام و شهرت به ميدان جنگ آمده است، ثوابى ندارد. و يا در روايت ديگرى، در مورد شخصى كه به ميدان جنگ آمده بود مى‌فرمايند: اين فرد كشته راه الاغ شد! چون نيّت او به دست آوردن الاغ بوده است و لذا ثوابى نمى‌برد.