در آيات كريمه فراوانى از قرآن، به صور مختلف لفظ تقوا و يا مشتقات آن وارد شده است. يكى از بزرگ‌ترين ارزش‌ها در نظام ارزشى اسلام، يا بگوييم محور همه ارزش‌ها، تقواست. حضرت حق جل جلاله مى‌فرمايد: اِنَّ اَكْرَمْكُمْ عِنْدَاللَّهِ اَتْقيكُم[١]؛ ملاك كرامت و ارزشمندى در پيشگاه خدا، تقواست كه هيچ بديل و جانشينى ندارد. بنابراين به طور طبيعى اوّلين مطلبى كه توجه مخاطب اين وصيّت‌نامه را به خود جلب مى‌كند، بايد چيزى باشد كه محور همه وصايا و مواعظ است؛ يعنى همان تقوا.

درباره تقوا به مناسبت‌هاى مختلفى بحث كرده‌ايم. لذا در اين‌جا فقط اشاره مى‌كنيم كه حضرت مى‌فرمايند: فَاُوصِيكَ بِتَقْوَى‌اللّهِ و لُزُومِ اَمْرِهِ؛ تو را به تقوا و ملازمت امر خداوند سبحان سفارش مى‌كنم. تقوا اطلاقات متعدد و معانى مختلفى دارد. در بعضى موارد تقوا به معناى اجتناب از گناهان مى‌باشد و در موارد ديگر مقصود از تقوا، رعايت همه احكام شرعى، اعم از واجبات و محرمات است. اگر منظور از تقوا فقط اجتناب از گناهان باشد، در اين صورت بايد گفت عبارت لُزُومِ اَمْرِه به عبارت تَقْوَى اللّه عطف شده و دو عبارت، معطوف به يكديگر مى‌باشند. لذا معطوف و معطوفٌ‌عليه متباين خواهد بود؛ زيرا در اين صورت مقصود از تقوا، فقط ترك گناهان و پرهيز از معاصى است و منظور از لُزُومِ اَمْرِه رعايت وظايف الهى و واجبات و تكاليفى است كه آدمى بايد به آنها پايبند باشد. در واقع تقوا يعنى ترك منهيّات و لُزُومِ اَمْرِهِ يعنى انجام وظايف و واجبات. امّا اگر معناى عام تقوا ـ كه شامل انجام وظايف و ترك منهيّات هر دو مى‌شود ـ منظور باشد، در اين صورت عبارت لُزُومِ اَمْرِه، عطف خاص بر عام خواهد بود. يعنى ابتدا به مطلق تقوا سفارش مى‌فرمايند و بعد به خصوص لُزُومِ اَمْرِه؛ ملازم امر خدا و تكاليف او بودن، توصيه مى‌نمايند تا آنچه را فرمان او است دقيقاً رعايت كنيم.

البته اين احتمال ضعيف هم وجود دارد كه مقصود از كلمه امر در اين‌جا امر تشريعى نيست، بلكه امر به معناى كار مى‌باشد. اَمْرُاللّه يعنى كار خدا. و چون در نسبت دادن، كمترين ملازمه و ارتباط كافى است، لذا در اينجا لُزُومِ اَمْرِه يعنى ملازم كارهاى خدايى باشيد و كارى را

[١] حجرات/ ١٣. ‌