پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣٥
نوع، كارهايى كه به خاطر علاقه به دنيا انجام مىپذيرند، و گونه ديگر كارهايى كه به خاطر انجام وظيفه و تكليف و براى رضايت خداوند سبحان انجام مىگيرند. البته شكل فيزيكى اعمال و كارها ممكن است با هم متفاوت نباشد، ولى انگيزه انجام آنها متفاوت است. آن گاه كه اميرالمؤمنين(عليه السلام)در بيابانهاى مدينه چاه حفر مىكردند و آب استخراج مىنمودند، كار آن حضرت(عليه السلام)از نظر فيزيكى با كار كسى كه از روى اغراض مادّى به همين اعمال اقدام مىكند فرق ندارد. و ليك يكى در پى رضاى خداوند منّان است و آن ديگرى به دنبال رضاى دل و استفاده دنيوى. و يا آن زمانى كه حضرت(عليه السلام) دانه خرما را به پشت مىكشيدند و در بيابان غرس مىكردند و نخلستان ايجاد مىنمودند، كارشان در ظاهر با ساير كشاورزان فرق نمىكرد ولى بين اين دو كار، از زمين تا آسمان تفاوت وجود دارد. آنها اين كارها را انجام مىدادند تا استفاده مادّى ببرند، در حالى كه على(عليه السلام) آن كارها را انجام مىداد تا رضايت خداى سبحان تحصيل شود. لذا هنوز آب قنات ظاهر نشده، مىفرمودند قلم و كاغذ بياورند تا آن را وقف نمايند. اما وقتى كارخانه ما به بازدهى مىرسد و يا مزرعه ما به ثمر مىرسد و درختان آن به بار مىنشيند، حريص مىشويم و در اين فكر هستيم كه درآمد بيشترى براى خودمان كسب كنيم. حال خود قضاوت كنيد كه فرق اين دو نوع كار تا چه اندازه است؟! اگر اين تلاشها به خاطر خدا جل جلاله باشد، همه آنها عبادت است؛ چه كار در كارخانه باشد و چه كشاورزى در مزرعه و چه درس خواندن در مدرسه و چه مجاهدت در ميدان جبهه و چه آزمايش در آزمايشگاه. هر نوع كار علمى و عملى و صنعتى و... اگر به خاطر خداوند منّان و كسب روزى و يا عدم وابستگى به ديگران و يا سربلندى جامعه اسلامى باشد عبادت است و چه بسا بسيارى از اينها واجب باشد. پس اگر حضرت(عليه السلام) اين گونه دنيا را مذمّت مىكنند از اين روست كه به دنيا دل نبنديم و هدفمان دنيا نباشد. اگر تحصيل متاع دنيا هدف كسى شد، ديگر به حلال و حرام بودن آن توجه نخواهد داشت، بلكه به كسب پول بيشتر و فراوانتر مىانديشد. از همين رو دم را غنيمت شمرده تا درآمد بيشترى به دست آورد. به يقين در اين حالت، تحصيل رضايت خدا جل جلاله و انجام تكليف شرعى و وظيفه اجتماعى را فراموش و يا به بعد حواله مىدهد تا اين كه كمكم خدا و... كاملا از لوح دل و صفحه ذهن او پاك مىشوند. امّا اگر هدف