پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠٢ - ظرفيت هاى تكامل انسان

علامه از آن جا كه بنا گذاشته بودند به سنت پيغمبر(صلى الله عليه وآله وسلم) عمل كنند در پى يافتن ملخ دريايى برآمده و آن را پيدا كرده و يك وعده غذا از آن تهيه و تناول فرموده بودند تا براى يك بار هم كه شده آن غذايى را كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم)دوست داشتند، تناول كرده باشند. كسى كه مى‌خواهد رهرو ره كمال و تعالى باشد و به منتهاى كمال برسد و از پيامبر و ائمه اطهار(عليهم السلام) پيروى كند، بايد سعى نمايد، ريزه‌كاريهاى سيره پيغمبر(صلى الله عليه وآله وسلم) و ائمه هدى(عليهم السلام) را مدّنظر قرار داده و به آنها عمل نمايد: قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونى يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ؛[١] همه رفتارهاى پيامبر خاتم و معصومان(عليهم السلام) بايد مورد توجه ما باشد. مبادا به برخى از فرامين آن بزرگان توجه و عمل كنيم و باقيمانده آنها را پشت گوش اندازيم و رها سازيم و در نتيجه به صورت انسان يك بعدى رشد كنيم.

در خاتمه اين فراز از وصيت و بحث دعا تذكر اين نكته نيز ضرورى است كه اگر چه ممكن است دعا وسيله‌اى براى تحقق نيازهاى انسان باشد و برخى از خواسته‌هاى انسان را فراهم آورد، ولى معناى ترغيب به دعا اين نيست كه جهت تحقق كارهايى كه به وسيله طبيعى نياز دارد، نيز از دعا استفاده كنيم. انسانى كه به خداى سبحان و به حكمت‌هاى او معرفت دارد، به خوبى مى‌داند كه اگر در اين عالم، اسباب و وسايلى براى كارها قرار داده شده است، مطابق با حكمت مى‌باشد. پس اگر براى يك لقمه نان بايد تلاش كنيم، نشانه بخل خداوند منان نيست. خداوند متعال مى‌توانست هر روز صبح، نياز بندگانش را تأمين نمايد؛ مثلا ملكى را بفرستد تا تمام نيازهاى آنها را هر روز آماده نمايد. همان‌طور كه در بهشت اين چنين است كه هر بنده‌اى هرچه بخواهد آماده است و وقتى تمايل نشان داد كه ميوه درختى را بخورد، آن درخت، شاخه‌اش را پايين مى‌آورد و وى از ميوه آن استفاده مى‌كند، در دنيا هم خدا مى‌توانست اين كار را بكند. اما اگر چنين بود ديگر هرگز آن انسان تكامل نمى‌يافت. اين جا جاى آزمايش و پرورش استعدادهاست. در اين دنيا آدمى بايد با نيروى اختيار و اراده حركت كند تا رشد يابد. گمان مبريد كه اگر به زور كسى را به انجام كارى وادار كنند، همان نتيجه و ارزشى را خواهد داشت كه با اختيار و اراده خود آن كار را انجام دهد. نيك روشن است كه اگر آدمى با اراده خود عملى را انجام دهد، تكامل بيشترى خواهد يافت. هر قدر با اراده و آزادى بيشترى عملى را انجام دهد، تأثير آن عمل در روح آدمى بيشتر و كمال برترى را تحصيل