خداوند سبحان مى‌فرمايد: هر وقت پشيمان شديد، بياييد كه در به روى شما باز است و نه تنها از اين ساعت به بعد اصلاح مى‌شود، بلكه گذشته‌ها هم جبران مى‌گردد و آن آتشى كه افروختيد و خود را در درونش انداختيد خاموش مى‌گردد. و نه تنها خاموش بلكه به سلامت و طراوت بدل مى‌شود: اِلاّ مَنْ تابَ وَ ءامَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَاُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللّهُ سَيِئاتِهِمْ حَسَنات[١]؛ مگر آن كسى كه توبه نمود و ايمان آورد و عمل صالح انجام داد، كه خداوند گناهان اين گروه را به حسنات تبديل مى‌كند. اگر رفتار بدى داشتيد و عصيان نموده‌ايد، راه توبه به روى شما باز است. ممكن است ديگران به كسى اجازه توبه بدهند تا گذشته خود راجبران كند، ولى وقتى آمد و اظهار پشيمانى نمود او را توبيخ و سرزنش مى‌كنند؛ اما اگر كسى واقعاً توبه كند و به سوى خدا بازگردد، هرگز توبيخ نمى‌شود؛ حتى به او نمى‌گويند كه چرا گناه كردى؟! در اين مورد امام صادق(عليه السلام) مى‌فرمايند: مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً اُجِّلَ فِيها سَبْعَ ساعات مِنَ النَّهارِ فَاِنْ قالَ اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذى لا اِلَهَ اِلاّ هُوَ الحَىَّ القَيُّومُ ـ ثَلاثَ مَرّات ـ لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْه[٢]؛ كسى كه مرتكب گناهى مى‌شود، تا هفت ساعت به او مهلت داده مى‌شود، كه اگر سه‌بار استغفار نمود و گفت: اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذىِ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّوم، آن گناه ثبت نمى‌شود. نه تنها به محض گناه، مجازات نمى‌شود، بلكه به فرشتگان مأمور ثبت اعمال مى‌فرمايد: مؤمن وقتى مرتكب گناه شد، تا هفت ساعت ثبت آن را به تأخير بيندازيد تا بلكه توبه كند. بنابراين نه تنها فوراً مجازات را ثبت نمى‌فرمايد، بلكه با مهلت دادن، پرونده او را پاك نگه مى‌دارد. بنابراين اگر انسان كارى انجام داد و به دست خود خويش را رسوا كرد، راه جبران آن معين شده است. البته هر كسى خود مى‌داند كه در گذشته چه اعمال و رفتارى داشته كه اگر آشكار مى‌شد، در ميان فاميل و خويش و قوم و اهل شهر و همكاران و دوستانش بى‌آبرو مى‌گرديد ولى به خاطر توبه، خدا به فضل و كرمش آبروى او را حفظ كرد. در اين‌جا اميرالمؤمنين على(عليه السلام)به امام حسن(عليه السلام)مى‌فرمايد: ما چنين خدايى داريم. قدر باب گشوده دعا و توبه و جبران گذشته‌ها را بدان و هر چه مى‌توانى از خدا بخواه كه اگر نخواهى از دستت رفته است و ديگر جبران امكان ندارد!!

[١] فرقان/ ٧٠. [٢] كافى: ج ٢، ص ٤٣٧.