پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٥ - 3 بيان انحرافاتِ در كمين نشسته

خداى متعال ستارگان را قرار داده است كه از جمله منافع آنها اين است كه، مردم در شب‌هاى تاريك از نور آنها استفاده مى‌كنند و هدايت مى‌يابند تا در بيابان تاريك راه را گم نكرده، به بيراهه نروند. اين كلام خداوند سبحان كه مى‌فرمايد: وَ عَلَى اللّهِ قَصْدُ السَّبيل[١]، به اصطلاح عرفى، يك گريز است؛ يعنى وقتى به كمك نور ستارگان راه راست را به ما مى‌نماياند، به يقين در امور معنوى هم براى ما راه نجات ارائه مى‌كند. پرواضح است كه تنها در بيابان بيراهه وجود ندارد، بلكه در امور معنوى هم راه‌هاى انحرافى فراوان پيش روى ماست و رهزن ما مى‌گردد و به يقين انحراف در عقايد و افكار زشت‌تر و چه بسا غيرقابل جبران مى‌باشد و ضررى بيشتر از انحراف در بيابان را متوجه انسان مى‌نمايد. آيا آن خدايى كه براى هدايت در بيابان تاريك، ستارگان را قرار داده است تا از نورشان استفاده كنيم و در راه صحيح قدم برداريم، براى حركت در مسير زندگى معنوى ما را رها ساخته و راهنمايى براى ما قرار نداده است؟! خدايى كه مصلحت شما را تا اين حد رعايت كرده كه در ظلمت شب و بيابان بى‌انتها بتوانيد از نور ستارگان كمك بگيريد، آيا براى سعادت و كمال نهايى مخلوقات خود كارى نكرده و مصلحت‌انديشى نفرموده و راه را نشان نداده است به يقين اين چنين نيست، بلكه: وَ عَلىَ‌اللّهِ قَصْدُ السَّبيل، خدا راه را نشان مى‌دهد و براى هدايت معنوى انسان، راهنماهاى فراوان تدارك نموده‌اند. در همين راستاست كه به وجود راه‌هاى انحرافى، تصريح مى‌كنند و در ادامه مى‌فرمايند: وَ مِنْها جائِر؛ بسيارى از راه‌ها، راه انحرافى و مسير جور است و باعث منحرف شدن از مسير صحيح مى‌گردد. گمان نكنيد كه هر جا خطى كشيدند و چراغى نصب نمودند آن راه، طريق صواب و راه قصد است؛ بلكه بعضى از راه‌ها بيراهه و گمراه‌كننده مى‌باشد. اين خداست كه راه حقيقى را نشان مى‌دهد. اگر قدردانى كرديد و از نعمت خدا و هدايت‌هايى كه در كتاب، نازل كرده است، استفاده نموديد، به هدايت نايل مى‌شويد. ولى اگر از آنها استفاده نكرده، ناسپاسى نموديد و به گونه‌اى عمل كرديد كه گويا خدا ما را بدون هدايت رها ساخته است، به يقين به بيراهه و ضلالت، مبتلا مى‌شويد. پس خداوند سبحان و ائمه هدى(عليهم السلام) با بيان معارف حق، روش تشخيص بيراهه‌ها را از طريق صواب براى ما بيان مى‌فرمايد، همانگونه كه على(عليه السلام) در وصيت الهى خود، روش صحيح زندگى را براى ما بيان فرموده است.