پند جاويد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٩ - پند پدرانه

شايد به ذهن بيايد كه پذيرش مطلق و نقل نمودن تاريخ گذشتگان و كالبد شكافى حوادث پيشين و تاريخ و تجربه مردمان سلف، جز نقّالى نيست و پذيرش بى‌چون و چراى آن، كارى است غير منطقى و بر فرض صحت، آنقدرها اهميت ندارد. افزون بر آن كه گذشتگان از پيشرفت چندانى در عرصه‌هاى علمى و فرهنگى برخوردار نبوده‌اند تا تأثير خطيرى در زندگى ما داشته باشند. مهم اين است كه بر آن سنگ بنا علمى جديد افزوده شود. از اين‌رو حضرت على(عليه السلام) مى‌فرمايند: من صرفاً به جمع نمودن اطلاعات اكتفا ننمودم، بلكه بعد از جمع‌آورى اين اطلاعات آنها را نقد و بررسى كرده، سبك و سنگين نمودم. و آنها را به انديشه الهى و ناب محك زده، صحيح را از ناصحيح جدا نمودم و سره را از ناسره باز شناختم و درست و نادرست و سودمند و زيان‌آور آنها را معين كردم. چه بسا افرادى كه گمان مى‌كردند از عمر خود سود برده‌اند و مردم نيز زندگى آنها را ايده‌آل مى‌پنداشتند، ولى وقتى بررسى كردم، فهميدم كه نه تنها سود نبرده، بلكه زيان هم كرده‌اند. من تمام اين معلومات را بازشناسى نموده، سودمند و مضرّ آن را تشخيص داده‌ام و از بين انبوه معلوماتى كه از گذشتگان به دست آورده‌ام، آنچه را مفيد و مهم يافتم براى شما انتخاب كردم. و تنها آن معلوماتى را كه نافع و با اهميت است بازگو مى‌سازم. لذا در اين مجموعه اطلاعات، از امورى كه موجب شك و ترديد شما مى‌شوند و شما نمى‌توانيد درست و نادرست بودن آنها را تشخيص دهيد و به سرگردانى و تحيّر شما منتهى مى‌گردد، صرف‌نظر نمودم. تنها مطالبى را براى شما بازگو مى‌كنم كه يقيناً و كاملا شما را نفع رساند و ضررى متوجّه شما نسازد؛ چرا كه خود را در موقعيّت پدرى مهربان يافته‌ام كه نسبت به فرزند عزيز خويش با تمام وجود، عطوفت و مهربانى ابراز مى‌نمايد و هر آن چه مهم و خير و صلاح اوست براى او بيان مى‌كند و سعى دارد كه بهترين ادب‌ها را به او ارائه نمايد. چون آن‌چه براى هر پدر مهربانى حايز اهميّت است، براى من نيز مهم مى‌باشد، از اين رو سعى دارم كه بهترين ادب‌ها را براى تو بيان كنم؛ يعنى از آن‌جا كه در جايگاه پدرى مهربان نسبت به فرزند عزيزش قرار دارم، آن‌چه را براى تو اهميّت دارد و خير و صلاح تو را به دنبال دارد، بيان مى‌كنم و در مقام تأديب، آداب صحيح را به تو مى‌آموزم. البته در نظر دارم تا زمانى كه نوجوان هستى به اين كار اقدام نمايم، چون باروزگارى روبرو هستى كه آن را هيچ نمى‌شناسى، پس چه بهتر كه تا جوان هستى و آغاز عمر تو ست، اين نصايح را در اختيار تو بگذارم تا در