انجام وظيفه است و اگر در قالب صيغه مفاعله به كار مى‌رود به اين جهت است كه هميشه در مقابل انجام وظيفه، القائات شياطين جنّ و انس و هواى نفس وجود دارد كه بايد در مقابل آنها استقامت نمود. گويا دو نفر در برابر هم قرار گرفته‌اند؛ يعنى هواهاى نفسانى در مقابل عقل انسان و يا در مقابل فرمان خدا قرار مى‌گيرند؛ لذا به مجاهده تعبير مى‌شود. اگر گفته مى‌شود انسان بايد هميشه با نفس خود درگير باشد و مجاهده كند، نشان از همين معنا دارد و منظور اين است كه بايد سعى كند تحت تأثير شيطان و افكار ديگران قرار نگيرد و تنها خدا را در نظر داشته و بر اساس وظيفه الهى گام بردارد. لذا حضرت على(عليه السلام) بعد از امر به جهاد سفارش مى‌فرمايد: در انجام وظيفه و مجاهدت، اسير سرزنش ملامت‌گران مباش تا بتوانى جهاد و وظيفه الهى را به شكل مطلوب انجام دهى.

شرايط انجام وظيفه

الف) شرط علمى

انسان اگر بخواهد وظيفه‌اش را انجام بدهد و با نفس خود مجاهده كند و در مقابل هواهاى نفسانى بايستد و تحت تأثير سخنان ديگران واقع نشود، دو چيز لازم دارد: يكى آن‌كه حق را واقعاً بشناسد و در تشخيص وظيفه خود اشتباه نكند. چون شناختن وظايف و تطبيق كلّيات بر مصاديق كار بس مشكل است و سهل‌انگارى در اين كار موجب ناشناخته ماندن حق و پوشيده و نامعلوم ماندن وظيفه مى‌گردد. البته تطبيق كلّيات بر مصاديق در بعضى موارد خيلى دشوار نيست و هر كسى مى‌تواند با در دست داشتن قاعده كلى، مصاديق آن را تشخيص و وظيفه خود را به طور دقيق بشناسد. ولى در بسيارى از موارد، آن چنان پيچيده است كه تشخيص وظيفه مشكل مى‌گردد؛ همانند مواردى كه لفظ عامّ، مورد تخصيص و يا لفظ مطلق، مورد تقييد واقع مى‌گردد، و يا در مقام عمل، تزاحم پيدا مى‌شود كه بايد اهمّ و مهم را رعايت كرد و كيفيت انجام كار و مصاديق تكليف را دقيقاً تشخيص داد. به عنوان نمونه يكى از واجبات و ضروريات دين، امر به معروف و نهى از منكر است. كسانى گمان مى‌كنند كه اگر خواسته باشند كسى را از منكر نهى كنند، بايد با لحن عتاب آميزى با او سخن بگويند، در

‌