بنابراين، همان‌طور كه به وظايف فردى خود اهتمام داريم، بايد به وظايف اجتماعى نيز به همان ميزان، بلكه بيشتر توجه نماييم و در صدر تمام تكاليف اجتماعى، «امر به معروف و نهى از منكر» قرار دارد كه بايد به آن اهتمام وافى داشته باشيم. در اهميّت اين وظيفه اجتماعى و همگانى و اين نظات ملّى همين بس كه هرگز و به هيچ وجه نمى‌توان آن را مهمل گذاشت، بلكه بايد به اشكال مختلف، از در هم كشيدن چهره و اظهار ناخرسندى تا موعظه و نصيحت فعاليت عملى، براى تحقق آن اقدام نمود. همان‌گونه كه گاهى به كارگيرى نيروى بدنى نيز در امتثال امر به معروف و نهى از منكر ضرورت مى‌يابد و يا حتى از اين مرحله گذشته و با جان‌فشانى و فدا كردن سرمايه عمر بايد امر به معروف و نهى از منكر نمود، كه جملگى حكايت از اهميّت اين وظيفه خطير اجتماعى مى‌كنند. هم‌چنان كه در بعضى از مراحل، مبارزات اجتماعى به عنوان مصداقى از امر به معروف و نهى از منكر واجب مى‌گردند. همانند نهضت سيدالشهداء صلوات الله عليه كه حضرتشان در بيان فلسفه قيام خود مى‌فرمايند: اِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِْصْلاحِ فِى اُمَّةِ جَدِّىِ اُريدُ أَنْ اَمُرَ بالْمَعْروُفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَر[١]؛ همانا به انگيزه اصلاح امت جدّم قيام كردم و مى‌خواهم امر به معروف و نهى از منكر نمايم؛ يعنى آن حضرت اولين علّت و فلسفه قيام خود را امر به معروف و نهى از منكر بيان مى‌فرمايند. به هرحال، «امر به معروف و نهى از منكر» داراى مراتب متعددى است و هر مرتبه هم شرايط خاص خود را دارد كه بايد در جاى خود مورد بررسى و بحث قرار گيرد.

جهاد برتر

در پى بيان اهميّت وظايف اجتماعى، اينك شايسته است به برشمردن و بررسى برخى از آنها بپردازيم. به يقين يكى از وظايف اجتماعى كه همانند نماز اهميت داشته و بر انسان واجب است، «جهاد فى سبيل‌الله» مى‌باشد. البته توجه داريم كه مصداق معروف جهاد فى سبيل‌الله، جنگ با كفّار است و گرنه جهاد در راه خدا منحصر در جنگ و قتال نيست و بسته به شرايط مختلف زمانى و مكانى مصاديق متنوّع پيدا مى‌كند و به اشكال گوناگون ظهور مى‌يابد، منتها در هر مكان و زمانى به نوعى خاص جلوه‌گر مى‌شود. از اين روى جا دارد اين موضوع به طور مستقل، مورد بحث و تحقيق قرار گيرد تا انواع و مصاديق مختلف جهاد تبيين گردد. به طور

[١] موسوعة كلمات الامام الحسين(عليه السلام)، ص ٢٩١. ‌