عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ فَأَوْحى‌ إِلى‌ عَبْدِهِ ما أَوْحى‌ وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى‌ عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى‌ عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى‌.

نجم (٥٣) ٥ و ١٠ و ١٣-/ ١٥

١١٢٥. مشاهده جبرئيل، از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله، در كنار سدرةالمنتهى‌:

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى‌ عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى‌ [٦].

نجم (٥٣) ٥ و ١٣ و ١٤

١١٢٦. فاصله جبرئيل با پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام وحى به آن حضرت، به اندازه فاصله دو كمان يا كمتر از آن:

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى‌ ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى‌ فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‌ فَأَوْحى‌ إِلى‌ عَبْدِهِ ما أَوْحى‌.

نجم (٥٣) ٥ و ٧-/ ١٠

١١٢٧. عزيمت جبرئيل از بالاترين افق هستى، به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله، جهت ابلاغ قرآن به آن حضرت:

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى‌.

نجم (٥٣) ٥ و ٧

١١٢٨. وحى حقايق عظيمى به پيامبر صلى الله عليه و آله، هنگام نزديك شدن جبرئيل به آن حضرت:

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‌ عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى‌ فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‌ فَأَوْحى‌ إِلى‌ عَبْدِهِ ما أَوْحى‌ [٧].

نجم (٥٣) ٤ و ٥ و ٨-/ ١٠

١١٢٩. راه نيافتن هيچ‌گونه خطا و انحراف، در مشاهدات قلبى پيامبر صلى الله عليه و آله، هنگام ديدن جبرئيل در «سدرةالمنتهى‌»:

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى‌ إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى‌ ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى‌.

نجم (٥٣) ٥ و ١٣ و ١٦ و ١٧

١١٣٠. رؤيت جبرئيل، در افقى روشن با چشم پيامبراكرم صلى الله عليه و آله:

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ‌ وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ.

تكوير (٨١) ١٩ و ٢٣

(١) . مقصود از مرجع ضمير «هو» پيامبر صلى الله عليه و آله است و «الغيب» امورى است كه به واسطه جبرئيل بر پيامبر صلى الله عليه و آله وحى مى‌شد. (تفسير التحريروالتنوير، ج ١٥، جزء ٣٠، ص ١٦٢) معلوم مى‌شود جبرئيل تمام مطالب را كه از جانب خداوند مى‌آورده فقط بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل مى‌كرده است.

(٢) . مقصود از «شديدالقوى‌»، جبرئيل است (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٢٦١) و ضمير «علّمه» طبق يك احتمال قرآن است. (الميزان، ج ١٩، ص ٢٧)

(٣) . مقصود از «شديدالقوى‌»، جبرئيل و مراد از «افق اعلى‌»، افق مشرق (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٢٦١-/ ٢٦٢) و منظور از «عبده»، پيامبر صلى الله عليه و آله است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٢٦٣)

(٤) . پيامبر صلى الله عليه و آله جبرئيل را دو بار به صورت اصلى‌اش ديد: يك بار در زمين، و بار ديگر در آسمان؛ امّا در زمين در افق اعلا يعنى از جانب مشرق بوده است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٢٦٢؛ الميزان، ج ١٩، ص ٣١)

(٥) . مقصود از «افق المبين» در اين آيه افق اعلا است كه در سوره نجم آمده است. (كشف الاسرار، ج ١٠، ص ٣٩٨؛ الميزان، ج ٢٠، ص ٢١٩)

(٦) . «سدرةالمنتهى‌» آسمان هفتم است. (تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ١٥٥، ح ٤٢)

(٧) . عبارت «ما أوحى‌» بر تفخيم و تكريم دلالت دارد. (روح‌المعانى، ج ١٥، جزء ٢٧، ص ٨٣)