فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٥٢ - احترام

التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى‌ عَلى‌ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً.

فتح (٤٨) ٢٩

نيز---) دلايل حقانيت محمّد صلى الله عليه و آله‌

حقوق محمّد صلى الله عليه و آله‌

١٤٠٢. تقدّم و برترى حقوق پيامبر صلى الله عليه و آله بر حقوق مسلمانان:

النَّبِيُّ أَوْلى‌ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‌ [١] ...

احزاب (٣٣) ٦

١٤٠٣. مقام نبوّت پيامبراكرم صلى الله عليه و آله، سبب پيدايش حقوق خاصّ براى وى:

النَّبِيُّ أَوْلى‌ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‌ [٢] ...

احزاب (٣٣) ٦

١٤٠٤. پيامبر صلى الله عليه و آله، داراى حقوقى بر مردم و آنان، وظيفه‌دار رعايت آنها درباره آن حضرت:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ‌ ... فَاعْفُ عَنْهُمْ‌ [٣] ...

آل‌عمران (٣) ١٥٩

١٤٠٥. پيامبراكرم صلى الله عليه و آله، موظّف به گذشت از حقوق شخصى خويش براى مردم:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ‌ ... فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ‌ [٤] ...

آل‌عمران (٣) ١٥٩

موارد حقوق محمّد صلى الله عليه و آله‌

١. احترام‌

١٤٠٦. رعايت ادب و احترام در مجلس پيامبر صلى الله عليه و آله، از حقوق آن حضرت:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا ....

بقره (٢) ١٠٤

مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنا وَ عَصَيْنا وَ اسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَ راعِنا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِي الدِّينِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنا لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ‌ ....

نساء (٤) ٤٦

إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ وَ تُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا. [٥]

فتح (٤٨) ٨ و ٩

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ‌

(١) . مقصود از اولويّت پيامبر صلى الله عليه و آله بر مؤمنان، ترجيح جانب‌پيامبر صلى الله عليه و آله در تمامى امور، بر جانب مؤمنان است. اگر مسئله حفظ جان باشد و امر دائر باشد بين حفظ جان پيامبر صلى الله عليه و آله و حفظ جان مؤمنان، حفظ جان پيامبر صلى الله عليه و آله مقدم است و اگر امر دائر شد بين احترام و تكريم مؤمن و احترام پيامبر صلى الله عليه و آله، تكريم پيامبر صلى الله عليه و آله مقدّم است. اگر نفس مؤمن چيزى را خواهش كرد و پيامبر صلى الله عليه و آله دستور ديگرى داشت، امر پيامبر صلى الله عليه و آله و خواسته آن حضرت بر خواسته نفس مؤمن مقدّم است. خلاصه پيامبر صلى الله عليه و آله در تمامى امور دنيا و آخرت بر مؤمنان مقدّم است. (الكشّاف، ج ٣، ص ٥٢٣؛ الميزان، ج ١٦، ص ٢٧٦)

(٢) . اولويّت آن حضرت بر نبوّت تعليق شده و حاكى ازدخالت مقام نبوّت آن حضرت در ايجاد اين حق است.

(٣) . «فاعف عنهم» اشاره به امورى است كه بين پيامبر صلى الله عليه و آله ومؤمنان وجود دارد. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٦٩) روشن است كه دستور به عفو در جايى معنا دارد كه حقّى از شخصى برعهده ديگران باشد.

(٤) . «فاعف عنهم» عفو و گذشت پيامبر صلى الله عليه و آله از مردم، نسبت به حقوق شخصى خود است. (روح‌المعانى، ج ٣، جزء ٤، ص ١٦٦)

(٥) . «توقّروه» يعنى او را بزرگ شمرده، با عظمت ياد كنيد. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ١٧١؛ فتح‌القدير، ج ٥، ص ٤٧)