إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى‌ أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ‌ فِي أُخْراكُمْ فَأَثابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا ما أَصابَكُمْ‌ ... [٢]

آل‌عمران (٣) ١٥٣

١٢٠٤. حضور پيامبراكرم صلى الله عليه و آله در صحنه‌هاى جهاد، پيشاپيش مؤمنان و در كنار آنان:

وَ إِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَ جاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَ قالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدِينَ‌ لكِنِ الرَّسُولُ‌ ... جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ‌ ....

توبه (٩) ٨٦ و ٨٨

١٢٠٥. جلوگيرى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله در مكّه، از تعجيل در جهاد با مشركان، به رغم علاقه مسلمانان به آن:

أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ‌ ... فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً [٣] ...

نساء (٤) ٧٧

١٢٠٦. پيامبراكرم صلى الله عليه و آله، به تنهايى مأمور جهاد با دشمنان:

فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ‌ [٤] ...

نساء (٤) ٨٤

١٢٠٧. فرماندهى عمليّات نظامى، برعهده پيامبر صلى الله عليه و آله، در جهاد با دشمنان:

وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ‌ [٥] ...

آل‌عمران (٣) ١٢١

١٢٠٨. پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله، مأمور تشويق مؤمنان، براى جهاد با دشمنان:

فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا ....

نساء (٤) ٨٤

١٢٠٩. اهتمام ويژه پيامبراكرم صلى الله عليه و آله، به آماده‌سازى سپاه اسلام، براى جهاد در غزوه احُد:

وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ

(١) . آيه اشاره به خروج پيامبراكرم صلى الله عليه و آله از مدينه به سوى بدر است. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٨٠١؛ كشف الاسرار، ج ٤، ص ٦)

(٢) . آيه شريفه، درباره جنگ احُد است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٦١)

(٣) . آيه شريفه، در باره بعضى مسلمانان است كه در مكّه [قبل از هجرت‌] مورد آزار و اذيّت مشركان قرار گرفته بودند و از پيامبر صلى الله عليه و آله تقاضا كردند كه با مشركان به مقاتله برخيزند ولى پيامبر صلى الله عليه و آله به آنان اجازه نداد. (همان، ج ٣-/ ٤، ص ١١٩؛ الميزان، ج ٥، ص ٦)

(٤) . در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است: خداى- عزّوجلّ- به رسول گرامى خود تكليفى كرد كه به احدى از خلقش چنان تكليفى نكرد و آن اين بود كه بعد از فرمان به جهاد و تساهل ورزيدن مردم از اجابت آن، آن جناب را مُكلّف كرد كه به تنهايى به جنگ دشمن برود. سپس حضرت آيه مذكور را تلاوت فرمود. (الكافى، ج ٢، ص ١٧، ح ١؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٥٢٣، ح ٤٣٤-/ ٤٣٥)

(٥) . «تبوّى‌ء» از «بوأ»، [مصدر آن‌] «تبوءة» و به معناى آماده كردن جايى براى ديگرى است. (مفردات، ص ١٥٨ «باء»؛ مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٢٣)