تفسير قرآن ناطق - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٥

«وَاللّه ُ غَنِىٌّ حَلِيمٌ . [١] و خداوند ، بى نياز و بردبار است» . در آيه ١١٤ سوره توبه نيز ، صفت حليم براى ابراهيم عليه السلام به كار رفته است : «إِنَّ إِبْرَ هِيمَ لَأَوَّ هٌ حَلِيمٌ . [٢] همانا ابراهيم ، بسيار آه كِشنده [از ترس خدا] و بردبار بود » . حليم ، اگرچه صفت مشترك است ؛ امّا معناى آن در باره خالق و مخلوق ، همسان نيست .

بردبارى خدا

حِلم در خداوند ، به معناى ناديده گرفتن خطاى بندگان است . در تبيين حليم بودن خداوند گفته اند : حَليمٌ عمّن عَصاهُ لا يَعجل عَلَيهِم بِعُقوبَتِه . [٣] در باره كسى كه نافرمانى مى كند ، بردبار است و گناهكاران را زود كيفر نمى دهد . در دعايى از امير مؤمنان عليه السلام مى خوانيم : الحَمدُ للّه ِِ الَّذى يَحلُمُ عَنّى حَتّى كَأنَّنى لا ذَنبَ لي . [٤] ستايش ، خدايى را كه بر من بردبارى مى ورزد ، چنان كه گويى براى من ، هيچ گناهى نيست . يكى از اسبابى كه گناهكاران ، حرمت خدا را پاس نمى دارند ، بردبارى خالق است . چنانچه هر خطايى ، كيفرى زودْهنگام داشت ، هيچ كس به گناه ، آلوده نمى شد ؛ امّا دنيا ، سراى آزمون و خطاست و ارزش انسان در آن است كه بردبارى خدا را قَدر بشناسد و در پىِ اصلاح نفس خويش بر آيد ، و آن كه از بردبارى خدا سودى نجويد ،