دست داده است. پرزیدنت صدام حسین در ماه اوت اظهار کرد: "عراق دیگر روی پیروزی نظامی حساب نمی کند... این جنگ اراده ها ازطریق سیاسی پایان خواهد یافت. در این جنگ هیچ کس پیروز نخواهد شد." این بدان معنی نیست که احساس خستگی از جنگ در بغداد وجود دارد. چه طارق عزیز اخیراً اظهار کرد:" درصورت لزوم ده سال دیگر هم خواهیم جنگید." دیپلمات های غربی این گفته را قبول دارند. یکی از این دیپلمات ها می گوید:" عراق ازلحاظ اقتصادی و روان شناختی دارد خود را برای یک جنگ درازمدت آماده می سازد."

جنگ در حالتی از زدوخوردهای پراکنده و ظاهراً بی نتیجه مرزی راکد مانده است، اما کارشناسان نظامی خارجی در بغداد می گویند اوضاع آرام آرام به نفع ایران درمی آید. یکی از این کارشناسان می گوید: "ایرانی ها درواقع کنترل باتلاق های جنوب را در دست دارند و اینک درحالی که به سوی اراضی خشک تر و نزدیک تر به دجله و شاهراه بصره - که درحال حاضر در تیررس توپخانه ایران قرار دارد - به پیش می روند، بر آن خواهند شد تا بر ارتفاعات استراتژیک تسلط یابند."

گزارش های رسیده در ماه سپتامبر حکایت از آن داشت که ایرانی ها در جبهه شمالی نیز پیشرفت های مشابهی حاصل کرده اند. این وقایع شاید بیانگر علت روی آوردن عراق به حمله به مراکز اقتصادی باشد که در سال ١٩٨٤ آغاز کرده است و طارق عزیز آن را یک رشته حملات تدافعی به پایانه نفتی جزیره خارک می خواند. وی با نشان دادن اینکه حساس ترین و درعین حال خوب حفاظت شده ترین هدف های ایرانی ها همچنان آسیب پذیر می باشد، می گوید: "این حملات در برقراری صلح مؤثر واقع خواهد شد"...

منابع صنعتی می گویند که ایرانی ها نسبت به تعمیر و مرمت این پایانه سرعت عمل به خرج داده اند و درعین حال از پایانه های دیگر نیز برای صدور نفت استفاده کرده اند. این حملات نگرانی های کویت و عربستان سعودی، یعنی امدادگران مالی عراق را سبب شده است. ایرانی ها بار دیگر تهدید کرده اند که درصورت قطع صدور نفتشان تنگه هرمز را مسدود خواهند ساخت. بااین حال، جز متوقف ساختن و بازرسی کشتی های مشکوک ازنظر حمل تجهیزات نظامی به عراق، کار دیگری انجام نداده اند... عراقی ها بار دیگر به فکر یافتن راه چاره های جدید افتاده اند.

"کدام طرف جنگ را آغاز کرد؟ " این پرسشی است که ازسوی یک دستگاه رهبری که تابه حال شواهد و مدارکی گرد آورده و به نفع خویش آنها را مورد استفاده قرار داده است، از خارجی ها به عمل می آید. باتوجه به این امر که ایرانی ها نیز به همین نسبت معتقدند که بغداد متجاوز است، این مسئله مانع اساسی موجود بر سر راه هر اجلاس به حساب می آید.

گزارش واحد اطلاعاتی اکونومیست از جنگ موسوم به جنگ خلیج [فارس] یک تحلیل عینی ارائه می دهد و چنین نتیجه گیری می کند که یک ناظر بی طرف توجیه ادعاهای عراق دایر بر اینکه ایران آغازگر جنگ می باشد را دشوارتر خواهد یافت. این گزارش می افزاید: نهایتاً آنچه تمام اظهارنظرهای حاکی از تهدید واقعی ایران به چالش با یک همسایه ثروتمند و کاملاً مسلح را نفی می کند، واقعیت درون گرایی مذهبی و سیاسی ایران است که در این دوره به طرز نمایانی وجود