را که برای ادامه جنگ نیاز دارد از چنین منابعی تأمین کند.[...] فیلم هایی که به تازگی از سربازان ایران در جبهه تهیه شده دو نکته را بی درنگ نشان می دهد: اکثر سربازان پاسدار هستند، نه واحدهای منظم و بیشتر تجهیزاتشان ساخت شوروی و چین است.[...]

لیبی و سوریه سلاح هایشان را از شوروی می گیرند که به نظر می رسد روابط تسلیحاتی اش را با ایران از طریق عواملش در طرابلس و دمشق حفظ می کند. روشن است که تانک های تی٧٢ سوریه و موشک های اسکاد لیبی نمی تواند بدون رضایت شوروی به ایران فرستاده شود و روس ها هم از این موضوع ناراحت نیستند. ایران به تازگی یک قرارداد ٣/١٣٣ میلیون دلاری با آلمان شرقی امضا کرد که طی آن نفت با "کمک های فنی" معاوضه می شود. [...] البته ایرانی ها متوجه این نکته هستند و هر سلاحی را که بتوانند از چین و کره شمالی به دست می آورند با این امید که اگر قرار است به سلاح های شوروی متکی باشند، ناچار نشوند برای تهیه آنها به حسن نیت مسکو اتکا پیدا کنند.

منابع قابل اعتماد می گویند ایران در مارس ١٩٨٤، یک قرارداد ٤٥/١ میلیارد دلاری نفت دربرابر اسلحه با چین امضا کرد و تحویل سلاح ها در آوریل ١٩٨٥ آغاز شد. گزارش می رسد روز ٢٦ نوامبر گذشته نیز قرارداد چهار میلیارد دلاری دیگری در جریان سفر یک مقام رسمی چین به تهران به امضا رسید، اما اطلاعاتی درمورد آن انتشار نیافت. به سختی می توان رقم چهار میلیارد دلار را باور کرد، اما به نظر می رسد که تهران و پکن به نوعی توافق عمده اسلحه دربرابر نفت دست یافته اند.

بااین حال، حتی معامله ٤٥/١ میلیارد دلاری بزرگ ترین معامله صدور اسلحه است که در تاریخ چین انجام گرفته و با ٤٥/١ میلیارد دلار می توان سلاح های بیشتری از چین خریداری کرد. البته چینی ها ارسال اسلحه را به هر کشوری تکذیب می کنند. بدون توجه به تمام انکارها، تانک های تی ٥٩ و تی٦٩ چینی در واحدهای ایرانی دیده می شود.

نشریه اوی ایشن ویک و نشریات دیگر می نویسند که ایران به خرید جنگنده های اف٦ چین پرداخته (که نوع پیشرفته میگ١٩ است)، اما درحالی که تانک ها وارد جبهه ها شده اند نشانی از وجود هواپیماها به چشم نمی آید. عراقی ها با دقت تأکید می کنند که تجهیزات چینی از کره شمالی و نه از چین به ایران می رسد.

عراق مناسبات خود را با کره شمالی به دلیل کمک هایش به ایران گسست. مع ذلک، یک ناظر بدگمان تر می تواند به این نکته پی برد که خودداری عراق از محکوم ساختن چین ممکن است با این واقعیت ارتباط داشته باشد که عراقی ها خود سلاح های سبک و هواپیماهای میگ ١٩، میگ ٢١، تانک های تی٥٤ و تی٥٥ و پی.تی٧٦ از چین می خرند.»[١]

در دور دوم مذاکرات وزیران امور خارجه ایران و عربستان که امروز در ریاض برگزار شد، دو طرف درباره اوضاع جنگ، روابط با کشورهای منطقه، کمک های کشورهای منطقه به عراق، مواضع اخیر شورای همکاری و نظر مثبت ایران به آن و... مذاکره کردند.

[١] ٣٤. اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره ٩٨٣، ١٧/٩/١٣٦٤، صص ١٣، ١٤ و ١٥.