نمی خواسته است که پیرو راه ریاض تلقی شود و افزون براین، همچنان بیم می رود که جنگ ایران و عراق هنوز هم ممکن است به بقیه خلیج فارس گسترش یابد و کشورهای خلیج فارس از این نکته آگاه اند که به تنهایی توان رویارویی با چنین تحولی را ندارند پس تلاش می کنند که در جلوگیری از وقوع چنین رویدادی پای شوروی را به میان بکشند و یا درصورت وقوعش برای پایان بخشی سریع به آن، از یاری و مدد شوروی بهره مند شوند.»

شیرین هانتر در ادامه مقاله خود در کریستین ساینس مانیتور نوشته است: «هیچ کس انتظار ندارد که این روی آوری به شوروی به افزایش چشمگیر حضور شوروی در خلیج فارس بینجامد و یا روابط ایالات متحده با کشورهای حوزه خلیج فارس را به شدت تضعیف کند و تحلیل برد. درحقیقت پاره ای ناظران نیز بر این باورند که اگر تمامی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز با مسکو رابطه برقرار کنند، ممکن است حتی شش سفارتخانه شوروی در شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز وجود نداشته باشد، بلکه به جای آن ممکن است نمایندگانی در مسکو و در خلیج فارس حضور یابند.»

شیرین هانتر اضافه کرده است: «امریکا برای متوقف ساختن فراگرد عادی شدن روابط شوروی و کشورهای حوزه خلیج فارس هیچ نمی تواند بکند، بااین همه میزان و شتاب این فراگرد تاحدودی به چگونگی سیاست های ایالات متحده در خلیج فارس و خاورمیانه بستگی خواهد داشت و به اینکه امریکا موفق می شود بار دیگر سیمای خود را به عنوان هم پیمان و دوستی قابل اعتماد و اتکا ترسیم کند و نمایان سازد یا نه؟»[١]

دلایل و آثار تغییر و تحولات اخیر روابط ایران و شوروی و بهبود روابط دو کشور، در گزارشی در رادیو بی بی سی بررسی شده است.

به گزارش بی بی سی، آقای بلدیروف سفیر اتحاد شوروی در تهران، مراتب سپاسگزاری دولت متبوعش را به خاطر تلاش های ایران در آزادی دیپلمات های شوروی از بیروت، به دکتر ولایتی وزیر خارجه ایران ابلاغ کرده است. این اقدام ساده ترین تحولی است که در راه بهبود دو کشور، که در اوایل سال پیش دچار تیرگی شده بود، به عمل می آید.[٢]

رادیو بی بی سی افزود: «می توان چنین انتظار داشت که هر دو طرف سعی فراوانی در بهبود روابط فی مابین دارند که بعد از سرکوبی حزب توده در ایران در دو سال پیش، به میزان قابل توجهی از هم گسست و به دنبال آن زمانی که مقامات رسمی ایران رفتن کارشناسان شوروی را به عنوان عامل نارسایی های شبکه برق کشور موردسرزنش قرار دادند، تیره تر هم شد. اما این روابط را تا کجا می توان بسط داد؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت که این به عوامل متعددی بستگی دارد و درحالی که بعضی از این عوامل مایه ترغیب گسترش روابط میان دو کشورند، بقیه برعکس ازجمله عوامل بازدارنده محسوب می شوند. شاید مهم ترین عامل

[١] ٣٤. مأخذ ٢٨، صص ٩ - ٦، رادیو امریکا.

[٢] ٣٥. مأخذ ٢٩، صص ٢٧ و ٢٨ و ٢٩، رادیو بی بی سی، ٢٢/٨/١٣٦٤.