روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٨٧ - روزشمار جنگ یکشنبه /٢٦ آبان ١٣٦٤ /٤ ربیع الاول ١٤٠٦ /١٧ نوامبر ١٩٨٥
١
"نتایج شش سال جنگ ایران و عراق و درس هایی برای امریکا" عنوان مقاله ای است که در شماره امروز (١٧ نوامبر ١٩٨٥) نشریه شیکاگو تریبیون چاپ امریکا درج شده است.
در این مقاله آمده است: «هیچ طرفی آن قدر نیرومند نیست که به پیروزی قاطعی در جبهه جنگ دست یابد و آیت الله خمینی از آغاز گفت وگوی صلح براساس شرایطی که برای صدام حسین مرد نیرومند عراق قابل قبول باشد، خودداری می ورزد. در نگاهی به گذشته، انسان از تعداد فرضیه های نادرستی که بر تجزیه وتحلیل های غرب حاکم بود و در اغلب موارد موجب نگرانی ناخواسته ای در واشنگتن می شد، یکه می خورد. راه های غیرمنتظره ای نیز که نبرد بر مواضع ابرقدرت ها تأثیر گذاشته شگفت آور است:
نخست، جنگ به یک بی ثباتی منطقه ای نینجامید... ملاها توانسته اند یک سیستم ماندنی ایجاد کنند... در سوی دیگر خلیج [فارس]، کشورهای عرب میانه رو طرف دار غرب، چون گذشته از انقلاب [امام] خمینی و از توانایی اش در بر پا کردن آشوب های اجتماعی در میان شیعیان نمی ترسند. حتی اردن از تیره شدن تصویر شکست ناپذیری [امام] خمینی سود برد.
دوم، نقض ناشدنی بودن مرزهای خاکی، آن قدر هم که امریکا تصور کرده بود درست از کار در نیامد... عراق بدون هیچ چون وچرایی متجاوز بود، اما اقدامش محکوم نشد. نه در سازمان ملل متحد، نه در جلسات جنبش عدم تعهد و نه سازمان کنفرانس اسلامی (گروهی مرکب از حدود ٥٠ کشور اسلامی که در سال ١٩٦٩ به وجود آمد)، حتی استفاده عراق از گاز سمی در سال گذشته با محکومیت های رسمی روبه رو نشد. در چنین شرایطی، ایران به گونه ای قابل درک، سازمان ملل متحد را علیه خود تلقی می کند و انزوایش واکنشی به بی تفاوتی جهان و فساد اعراب خلیج [فارس] است که کمک های مالی و نظامی - آنها که از ٥٠ میلیارد دلار فراتر می رود - ادامه جنگ را برای عراق امکان پذیر می سازد.
سوم، اقتصاد بین المللی توانسته است باوجود کاهش شدید تولید نفت ایران و عراق خود را به وضعی نسبتاً خوب اداره کند. این هراس ها که قطع جریان نفت از خلیج [فارس] موجب هرج ومرج خواهد شد، درست نبود؛ درحقیقت، خلاف آنچه انتظار می رفت اتفاق افتاد؛ یک اشباع نفتی به وجود آمده و قیمت های نفت خام از سال ١٩٨٠ حدود ٢٥ درصد کاهش یافت.
سرانجام، ایالات متحده و نه شوروی، تاکنون از منافع سیاسی و استراتژیکی جنگ سود برده است. عراق که به دریافت هر نوع کمکی مشتاق است، مناسبات دیپلماتیک خود را پس از یک گسستگی هفده ساله با امریکا از سر گرفت و دیگر برخلاف سال های دهه ١٩٧٠، در اندیشه سرنگونی پادشاهی های عرب طرف دار غرب نیست.