مذهبی، ایدئولوژیک و سیاسی از یکدیگر جدا می سازد و یکی از دلایل اصلی این امر آن است که دولت عربستان یکی از مصمم ترین پشتیبانان دولت عراق در جنگ با ایران می باشد. در ماه های اخیر، روابط بین دو دولت اندکی بهبود یافته، در ماه گذشته وزیر خارجه عربستان شاهزاده سعود الفیصل از تهران دیدن کرد و سعی نمود در ماه رمضان - که برای مسلمان ها ماه مقدسی است - بین ایران و عراق آتش بس برقرار گردد. او در این کار موفق نشد، اما مذاکراتش با رهبران دولت ایران توانست روابط تهران و ریاض را از انجماد بیرون آورد. سپس در اوایل ماه گذشته (نوامبر) رهبران شش کشور شورای همکاری های خلیج - که عربستان عمده ترین عضو آن است - در کنفرانس سالانه خود در مسقط تصمیم گرفتند دوباره با ایران و عراق تماس گیرند، به این امید که بتوانند جنگ را به پایان رسانند. دیپلمات های خارجی در منطقه در اعلامیه آنها نشانه هایی دیدند دایر بر اینکه آنها از پشتیبانی قبلی خود از عراق تا اندازه ای فاصله گرفته اند و بدون شک، آقای ولایتی درپی مذاکراتش در ریاض سعی خواهد کرد عربستان را ترغیب نماید به پشتیبانی از رئیس جمهور صدام حسین پایان بدهد، زیراکه سرنگون کردن آقای حسین همچنان یکی از شرایط ایران، برای پایان دادن به جنگ است، اما به نظر نمی رسد که عربستان حاضر باشد به پشتیبانی خود از عراق پایان دهد و در نتیجه احتمال نمی رود که به این زودی ها جنگ خاتمه یابد. اگرچه امکان دارد که مذاکرات فعلی در ریاض از تشنج روابط بین ایران و عربستان بکاهد.»[١]

خبرگزاری جمهوری اسلامی در گزارشی به بازتاب این سفر در مطبوعات کویت پرداخته است: «روزنامه السیاسه نوشته است: ایران درحالی که وزیر خارجه خود را به عربستان سعودی می فرستد، جبهه های جنگ خود را مملو از سرباز می کند. [...] این دیدار نشانه نرمش غیرمنتظره ای در موضع ایران درقبال مسئلة یافتن راه حلی برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق تلقی شده است.

روزنامه کویتی القبس هم ادعا کرد که نخست وزیر سوریه در دیدار اخیر خود در تهران طرح جدیدی برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق ارائه داده است. القبس افزود: مقامات ایرانی با درخواست حافظ اسد مبنی بر هموار کردن راه برای طرح جدید سوریه جهت پایان دادن به جنگ موافقت کرده اند.»[٢]

سخنگوی وزارت امور خارجه ژاپن ادعا کرد که در اجلاس اخیر سران دو ابرقدرت موضوع جنگ ایران و عراق مطرح نشده است. وی افزود که غرب از پیروزی عراق در جنگ ناامید شده است. یک دیپلمات آلبانی نیز ادعا کرد که دو ابرقدرت در اجلاس ژنو به توافق هایی درباره جنگ ایران و عراق دست یافته اند.

[١] ٥٠. مأخذ٣، ص١٨، رادیو بی بی سی، ١٦/٩/١٣٦٤.

[٢] ٥١. مأخذ٣، ص٢٠ و٢١، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١٦/٩/١٣٦٤، کویت - خبرگزاری جمهوری اسلامی.