نشریه گزارش از این روابط چنین نتیجه گرفته است: «به دنبال نزدیکی سوریه به اردن و نزدیکی لیبی به عراق، به نظر می رسد امریکا با گرفتن امتیازاتی از شوروی مثل جذب تدریجی سوریه و لیبی به محور اردن - مصر - عراق، سعی می کند با دادن امتیازاتی جزئی نظیر داشتن روابط سیاسی با کشورهای خلیج فارس (که شوروی سخت نیازمند آن است) و قبول ضمنی حضور شوروی در کنفرانس بین المللی صلح خاورمیانه و حل مسالمت آمیز مسئله افغانستان، به تدریج درقبال یک اقدام نظامی در خلیج فارس برای مقابله احتمالی با انقلاب اسلامی، شوروی را وادار به سکوت کند.»[١]

مجله انگلیسی ساوت تحولات اخیر جنگ تحمیلی را در شماره نوامبر خود چنین بررسی کرده است: «ایران و عراق در یازده ماه گذشته تلاش های دیپلماتیکی را که می تواند پایان خصومت ها را نزدیک تر کند، افزایش داده اند: تهران یک تبصره واقع بینانه را به شرایط خود برای آتش بس و راه حل نهایی موردمذاکره افزوده و بغداد همه امید خود به یک راه حل نظامی را از دست داده است.

صدام حسین رئیس جمهوری عراق در ماه اوت (مرداد - شهریور) گفت: «عراق دیگر روی پیروزی نظامی حساب نمی کند. وی افزود: در این جنگ، نیات از راه سیاسی حل خواهد شد.»

این نشریه افزوده است: «ایرانی ها مجدداً تهدید کرده اند که درصورت توقف صادرات نفت ایران، تنگه هرمز را خواهند بست. [...] عراق به کمک عربستان سعودی، رئیس کمیته آشتی عرب، تلاش کرده است روابط با سوریه را بهبود بخشد. اگرچه یک کودتای دیپلماتیک بزرگ تر توسط عراقی ها، موفقیت آنها در برقراری روابط مجدد با امریکا در نوامبر سال ١٩٨٤ بود. [...]

مسکو و واشنگتن تاکنون تمایل کمی به پایان دادن به جنگی که به مقاصد هر دو کشور خدمت کرده، نشان داده اند. هدف، تضعیف هر دو کشور با نگه داشتن یک بن بست نظامی بوده است. به هیچ کدام نه اجازه پیروزی و نه اجازه شکست داده شده است، اما موازنه نیروها نشانه های تغییر و منافع ابرقدرت ها در آن را نشان می دهد. مسلماً عراق اکنون بخشی از جبهه امریکا در منطقه است و با تعهدات موردنیاز در جنگ به طور محکمی به غرب بسته است.

حمایت ابرقدرت ها، جریان بسیار زیاد اسلحه به سوی عراق را تا مدت زیادی تضمین کرده است، اما تلاش های ایران برای شکستن تحریم های تحمیل شده توسط امریکا برایش گران تمام شده است. برخی می گویند شکست ایران در تلافی حملات اخیر به جزیره خارک ناشی از کمبود سلاح است. اگرچه آخرین اطلاعات نشان می دهد ایران به صادرات در سطوحی بالاتر از آنهایی که به طورکلی پذیرفته شده ادامه داده است. [...]

ایران به هرگونه هیئت میانجیگری مظنون است، اما اکنون بیش از پنج سال گذشته، احتمال پذیرش میانجیگری وجود دارد. این نظریه با تلاش های تهران در سال گذشته برای بهبود روابط خارجی خود و روشی که در آن پیشرفت ها از یک جانبه بودن دور بوده اند، تقویت می شود.

یک تاجر انگلیسی سال گذشته در تهران گفت: این رژیم در اینجا باقی خواهد ماند و بهتر است

[١] ٥٨. واحد سیاسی تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نشریه گزارش، شماره ١٤، ٨/٩/١٣٦٤، ص ١١٣ - ١١٢.