آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٢ - جواب از اشكال چهارم

راجع است .

قوله : عدّ جزء من العلم :

اين جمله جواب « لمّا توقّف » مى‌باشد .

حاشيه : قوله : و اجزائها :

اى حدود اجزائها اذا كانت الموضوعات مركّبة .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « و اجزائها » مى‌فرمايد :

مقصود از « اجزائها » تعريف اجزاء موضوعات است و پرواضح است كه اين در موقعى استكه موضوع علم مركب از اجزاء باشد .

حاشيه : قوله : و اعراضها .

اى حدود العوارض المثبته لتلك الموضوعات .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « و اعراضها » ميفرمايد :

مقصود از « اعراضها » تعريف عوارضى است كه براى موضوعات ثابت مى‌باشند .

مثل تعريف « رفع » در علم نحو كه از عوارض كلمه است .

حاشيه : قوله : و مقدّمات بيّنة :

المبادى التصديقيّة امّا مقدّمات بيّنة بنفسها اى بديهيّة او مقدّمات مأخوذة اى نظريّة و الاولى تسمّى علوما متعارفة و الثانية ان اذعن بها المتعلّم بحسن الظنّ بالمعلم سمّيت اصولا موضوعة و ان اخذها مع استنكار سمّيت مصادرات و من هيهنا يعلم انّ مقدّمة واحدة يجوز ان تكون اصلا موضوعا بالنسبة الى شخص و مصادرة بالقياس الخ .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « و مقدّمات بيّنه » ميفرمايد :

مبادى تصديقيّه بر دو قسمند :

الف : مقدّماتيكه ذاتا و بنفسه بديهى و ضرورى هستند .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص