آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨ - ظرف بر دو قسم است لغو و مستقر

٢- آنكه متعلّقش از افعال خاصّ باشد و در تقدير مانند اينكه كسى بگويد اين ضربت و در جواب گفته شود : فى الدّار كه در تقدير ضربت فى الدّار است .

٣- آنكه متعلّقش از افعال عام و در عبارت مذكور باشد مانند كان زيد فى الدّار .

محشّى ميفرمايند :

بالتحقيق ظرف است و در لغو و مستقرّ بودنش دو احتمال است بشرحيكه گذشت .

متن : و بعد فهذا غاية تهذيب الكلام فى تحريرالمنطق و الكلام و تقريب المرام من تقرير عقايد الاسلام.

ترجمه : و بعد از خطبه اين نهايت پاك نمودن كلام است از حشور و زوائد كه در فن دو علم منطق و كلام تحرير شده و نهايت نزديك نمودن مقاصد است كه عبارت باشد از بيان كردن عقائد و آراء اسلامى .

حاشيه : قوله : و بعد :

هو من الغايات و لها حالات ثلاث :

فانّها امّا ان يذكر معها المضاف اليه، اولا .

و على الثّانى امّا ان يكون نسيا منسيا او منويّا، فهى على الاوّلين معربة و على الثّالث مبنيّة على الضمّ‌

ترجمه : كلمه « بعد » در عبارت مصنّف از غايات و ظروف بوده و براى آن سه حالت است چه آنكه مضاف اليهش يا با آن ذكر ميشود يا نميشود .

و بنابر دوّم كه مضاف اليه مذكور نباشد يا از باب فراموش نيامده يا در نيّت است، پس كلمه بعد بنابر دو وجه اوّل و دوّم معرب و بنابر سوّم مبنى بر ضمّم ميباشد .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص