آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٠ - شرط شكل دوم

پس از اختلاف در نتيجه اينطور مى‌فهميم كه جزئى بودن كبرى موجب عقيم ماندن قياس ميشود .

حاشيه : مع دوام الصّغرى :

اى يشترط فى هذا الشكل بحسب الجهة امران :

الاوّل : احد الامرين : امّا ان يصدق الدّوام على الصّغرى بان تكون دائمه او ضروريّه و امّا ان يكون الكبرى من القضاياء السّت الّتى تنعكس سالبتها لا من التسع الّتى لا تنعكس سوالبها الثانى : ايضا احد الامرين : و هو ان الممكنة لا تستعمل فى هذا الشكل الّا مع الضروريّه سواء كانت الضّروريّه صغرى او كبرى او مع كبرى مشروطه عامّة او خاصّة .

و حاصله :

انّ الممكنة ان كانت صغرى كانت الكبرى ضروريّة او مشروطة عامة او خاصّة و ان كانت كبرى كانت الصّغرى ضروريّة لا غير .

و دليل الشّرطين انّه لولاهما لزم الاختلاف و التفصيل لا يناسب هذا المختصر .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف كه ميگويد « مع دوام الصّغرى » ميفرمايد :

مقصود اينستكه در اين شكل از حيث « جهت » دو امر شرط است :

اوّل : يكى از دو امر ذيل :

الف : آنكه بر صغرى جهت « دوام » صادق باشد يعنى يا دائمه بوده و يا ضروريّة .

ب : آنكه كبرى از آن شش قضيّه‌اى بوده كه سالبه‌اش داراى عكس است نه از قضاياى نه‌گانه‌اى كه سالبه‌اشان عكس نميشود .

دوّم : نيز يكى از دو امر ذيل معتبر است :

ج : در اين شكل قضيّه ممكنه منحصرا بايد با ضروريه استعمال‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص