آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٧ - جواب از اشكال چهارم

اگر مصنّف بجاى عبارت « و محمولاتها امور خارجة عنها لاحقه لها » مى‌گفت :

و محمولاتها امور لاحقه لها كافى بود چه آنكه لحوق چنانچه گفته شد دلالت بر خروج نيز دارد .

حاشيه : و يوجد فى بعض النّسخ قوله « لذواتها » و هو بحسب الظاهر لا ينطبق الّا على العرض الاوّلى اى اللّاحق للشّى‌ء اوّلا و بالذّات اى بدون واسطة فى العروض و لا يشتمل على العارض بواسطة المساوى مع انّه من العرض الذّاتى اتّفاقا و لذا اوّله بعض الشّارحين و قال :

اى لاستعداد مخصوص بذواتها سواء كان لحوقه اياها لذاتها او لامر يساويها، فانّ اللّاحق للشّى‌ء بما هو هو يتناول الاعراض الذّاتيّة جميعا على ما قال المصنّف فى شرح الرّسالة الشّمسيّة .

ترجمه : مرحوم محشّى ميفرمايد :

در بعضى از نصخ تهذيب كه متن اين كتاب است ديده شده كه مصنّف قيد « لذواتها » را آورده است و اين عبارت بحسب ظاهر فقط بر عرض اوّلى منطبق ميشود .

و مقصود از عرض اوّلى، عارضى است كه اوّلا و بالذات بر شيئى عارض ميشود .

و منظور از « اوّلا و بالذّات » اينست كه عروضش بدون واسطه در عروض بوده و شامل عارضى كه بواسطه مساوى با معروض بر آن عارض ميشود نگردد در حاليكه عارض بواسطه مساوى با معروض را تمام ارباب فن از مصاديق عرض ذاتى دانسته‌اند .

و حاصل كلام اينكه ظاهر قيد مزبور اينست كه مصنّف نظرش بر آنستكه عرض ذاتى صرفا عرضى است كه بدون واسطه بر معروض عارض شود حتّى عارض كه بواسطه‌اى مساوى با معروض بر آن عارض ميشود عرض‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص