آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٩ - ضابطه شرائط اشكال اربعه

كه منظور از عدم ملاقات اين باشد كه حد وسط بطور ايجاب بر اصغر حمل نشود .

ب : فردى كه مربوط به تالى فاسد دوّم است و آن در جائى است كه منظوراز عدم ملاقات اين باشد كه اصغر بطور ايجاب بر حد وسط حمل نگردد .

حاشيه : قوله : و امّا من عموم موضوعيّة الاكبر :

هذا هو الامر الثانى من الامرين اللّذينذكرنا اوّلا انّه لا بد فى انتاج القياس من احدهما .

و حاصله : كلّية كبرى حيث يكون الاكبر موضوعا فيها مع اختلاف المقدّمتين فى الكيف و ذلك كما فى جميع ضروب الشّكل الثانى و كما فى الضّرب الثالث و الرّابع و الخامس و السّادس من الشكل الرابع فقد اشتمل الضّرب الثالث و الرّابع منه على كلا الامرين و لذا حملنا التّرديد الاوّل على منع الخلّو .

فقد اشير الى جميع شرائط الشكل الاوّل و الثالث بحسب الكمّ و الكيف و الجهة و الى شرائط الشّكل الثانى و الرّابع كمّا و كيفا و بقيت شرائط الشكل الثّانى بحسب الجهة فاشار اليها بقوله « مع منافاة الخ » .

ترجمه و شرح : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « و امّا من عموم موضوعيّة الاكبر » ميفرمايد :

اين عبارت مصنّف در متن به امر دوّمى كه قبلا بآن اشاره شد ناظر است و آن اينست كه در انتاج ضروب بطور منع خلو يكى از دو شرط ملاحظه و اعتبار شده است .

و حاصل آن اينستكه در قياسى كه اكبر موضوع است شرط است كه كبرى كلّى بوده و مقدّمتين در سلب و ايجاب با هم اختلاف داشته باشند چنانچه در جميع ضروب شكل دوّم و ضرب سوّم و چهارم و پنجم و

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص