آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٣ - شرط شكل چهارم

يكصد و شصت و نه است كه حاصل ميشود از ضرب موجهات معتبره ( كه سيزده است ) در خودش و لكن چون در صغراى اين شكل فعليّت شرط است بيست و هشت اختلاط از اين مجموع ساقط شده و باقى كه عبارتست از يكصد و چهل و يك صورت نتائج مختلطه اين شكل مى‌باشد .

و يا مثلا در شكل دوّم اختلاطات آن طبق دو شرطى كه گفته شد هشتاد و چهار صورت است و در شكل سوّم يكصد و چهل و سه مى‌باشد و در شكل چهارم يكصد و بيست و يك مى‌باشد .

و وجه عدم تعرّض را اينطور بيان ميفرمايد :

كه اين كتاب بنابر اختصار نوشته شده و با توجّه باينمطلب گنجايش اين سنخ مطالب را ندارد فلذا براى اطّلاع بر اينگونه مطالب لازم است به كتب مطوّله از قبيل شرح شمسيّه و شرح مطالع و نظائر اينها رجوع شود .

متن : لينتج الموجبة الكلّية مع الاربع و الجزئيّة مع السّالبد الكليّة و السّالبتان مع الموجبة الكلّية و كليّتها مع الموجبة الجزئيّة جزئية موجبة ان لم يكن سلب و الّا فسالبة.

ترجمه : شروط مذكور بايد رعايت شود تا از انضمام صغراى موجبه كلّيه با كبراى محصورات اربع و صغراى موجبه جزئيه با كبراى سالبه كليه و صغراى سالبه كليه و جزئيه با كبراى موجبه كليه و صغراى سالبه كليّه با كبراى موجبه جزئيه نتيجه موجبه جزئيه دهد اگر صغرى سالبه نباشد و در غير اينصورت نتيجه سالبه جزئيه ميگردد .

حاشيه : قوله : لينتج :

الضروب المنتجه فى هذا الشكل بحسب احد الشرطين السّابقين ثمانية حاصلة من ضمّ الصغرى الموجبة الكلّية مع الكبريات الاربع و الصغرى الموجبة الجزئية مع الكبرى السالبة الكلّية و ضمّ الصّغريين‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص