آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣١ - شرط شكل دوم

شود اعم از آنكه صغرى ضرورى و كبرى ممكنه بوده يا عكس آن باشد .

د : آنكه صغرى با كبراى مشروطه عامه يا خاصّه ضميمه گردد .

و حاصل شرط دوّم اينست كه : اگر صغرى ممكنه بوده الزاما كبرايش بايد ضروريّه يا مشروطه عامّه يا خاصّه باشد نه غير آن .

و دليل و برهان اين دو شرط اينستكه اگر رعايت اين دو امر نشود در نتيجه اختلاف پيدا ميشود و آن خود دليل عقيم بودن قياس است و البته تفصيل اين امر با وضع اين مختصر تناسبى ندارد از اينرو بشرح توضيح بيشتر نمى‌پردازيم .

شرح :

تفصيل و شرح‌

شارح گويد :

كلام مصنّف يعنى « مع دوام الصّغرى » اشاره به شرط سوّمى است در اين شكل كه از حيث جهت بايد مراعات شود و تفصيل آن اينست كه بگوئيم :

لازم است در اين شكل يك كدام از ايندو امر بر سبيل منع خلّو رعايت گردد :

يا جهت صغرى دوام و ضرورت بوده و يا آنكه كبرى از قضايائى كه سالبه آنها داراى عكس است باشد و سابقا گفتيم كه آنها شش تا هستند باين شرح :

ضروريه مطلقه، دائمه مطلقه، مشروطه عامّه، عرفيه عامّه، مشروطه خاصّه و عرفيّه خاصّه .

و نبايد از آن نه قضيه‌ايكه سوالب آنها منعكس نميشوند باشند .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص