آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٠ - مناط ايجاب و سلب در مانعة الخلو

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « حمليّتان » ميفرمايد :

مانند اينكه بگوئيم : ان كانت الشّمس طالعه فالنّهار موجود .

يعنى : اگر خورشيد تابان باشد روز موجود است .

كه در اينمثال دو طرف قضيّه يعنى « الشّمس طالعه » و « النهار موجود » در قضيّه حمليّه مى‌باشند .

حاشيه : قوله : او متّصلتان :

كقولنا : كلّما ان كانت الشّمس طالعة فالنّهار موجود، فكلّما لم يكن النّهار موجودا لم تكن الشّمس طالعة .

فانّ طرفيها و هما قولنا « ان كانت الشمس طالعة فالنهار موجود » و قولنا « كلّما لم يكن النّهار موجودا لم تكن الشّمس طالعة » قضيّتان متّصلتان .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « او متصلتان » ميفرمايند :

موردى كه دو طرف قضيّه شرطيّه هركدام عبارت باشند از قضيّه شرطيّه متّصله مانند اينكه بگوئيم :

كلّما ان كانت الشمس طالعة فالنهار موجود فكلّما لم يكن النهار موجودا لم تكن الشمس طالعة .

يعنى : هر وقت كه اگر خورشيد تابان باشد بدنبالش روز موجود است پس هر زمانيكه روز تحقق نداشته باشد خورشيد تابان نيست .

كه در اينمثال مقدّم عبارتست از جمله « ان كانت الشمس طالعة فالنّهار موجود » و تالى « كلّما لم يكن النهار موجودا لم تكن الشمس طالعه » ميباشد و هر دو جمله قضيّه شرطيّه متّصله هستند .

حاشيه : قوله : او منفصلتان : ا كقولنا : كلّما كان دائما امّا ان يكون العدد زوجا او فردا، فدائما امّا ان يكون العدد منقسما بمتساويين او غير منقسم بهما .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص