آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤١ - مناط ايجاب و سلب در مانعة الخلو

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « او منفصلتان ميفرمايد :

مثال مورديكه مقدّم و تالى قضيّه شرطيه را دو قضيّه شرطيه منفصله تشكيل دهند مانند اينستكه بگوئيم :

كلّما كان دائما امّا ان يكون العدد زوجا او فردا فدائما امّا ان يكون العدد منقسما بمتساويين او غير منقسم بهما .

يعنى : هر وقت كه بنا باشد دائما عدد يا زوج بوده يا فرد پس مى‌بايد بطور دائم نيز يا عدد بدو قسم متساوى تقسيم گردد يا اينچنين نباشد .

شارح گويد :

در اينمثال همانطوريكه ملاحظه ميشود مقدّم عبارتست از جمله « كلّما كان دائما امّا ان يكون العدد زوجا او فردا » و تالى جمله « فدائما امّا ان يكون العدد الخ » مى‌باشد و هردو قضيه شرطيه منفصله هستند .

حاشيه : قوله : او مختلفتان :

بان يكون احد الطّرفين حمليّه و الآخر متّصله او احدهما حمليّه و الآخر منفصله او احدهما متّصله و الآخر منفصله، فالاقسام ستّة و عليك باستخراج ما تركناه من الامثلة .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « او مختلفتان » ميفرمايد :

يعنى يكى از مقدّم و تالى حمليّه بوده و ديگرى شرطيّه متّصله يا يكى از آندو حمليّه و ديگرى منفصله باشد و يا آنكه يك كدام از دو طرف شرطيّه متّصله بوده و طرف ديگر شرطيّه منفصله باشد در نتيجه اقسام متصوّر شش تا ميشود كه ما مثالهاى آنها را در اينجا نياورده و استخراج آنها را بعهده خود قارئين مى‌گذاريم .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص