آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٩ - انواع تشكيك

كلّى نيز خود داراى اقسامى است كه در ذيل بآن اشاره ميشود :

ترجمه : محشّى ميفرمايند :

يكى از اقسام كلّى، متواطى است كه عبارت « ان تساوت افراده » در كلام مصنّف بآن اشاره دارد و آن مفرد كلّى است كه صدق معنايش بر افراد بطور مساوى باشد .

ديگر از اقسام كلّى، مشكّك است كه « ان تفاوتت » در گفته مصنّف بآن نظر دارد . و آن مفرد كلّى است كه صدق معنايش بر بعضى افراد مقدّم بر صدقش نسبت به برخى ديگر باشد باعم از آن نحوه تقدّم از باب عليّت و معلوليّت بوده يا بنحو اولويّت و انسبيّت باشد . البتّه غرض مصنّف كه تقدّم صدق را منحصر در « اوّليّت » يا « اولويّت » نمود واقعا انحصار نيست بلكه از باب مثال و شاهد است چه آنكه تشكيك در ايندو منحصر و خلاصه نميشود بلكه اقسام ديگرى نيز براى آن هست زيرا گاهى بزياده و نقصان بوده و زمانى به شدّت و ضعف .

شرح :

كلّى متواطى و مشكّك‌

كلّى متوطى، آنستكه از نظر صدق بر افراد بطور مساوى باشد همچون صدق انسان بر افرادش كه تمام از نظر انسان بودن با يكديگر مساوى و در يك عرض ميباشند .

كلى مشكّك، آنستكه اينچنين نبوده بلكه صدقش بر افراد بطور تفاوت باشد و براى آن انواعى نقل نموده‌اند كه در ذيل بطور خلاصه بآن اشاره مى‌نمائيم .

انواع تشكيك‌

براى تشكيك انواع و اقسامى است باين شرح :

١- اولويّت و غير اولويّت مانند مفهوم وجود كه صدق آن بر خالق‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص