آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧ - اقسام مفرد

يك معناى جداگانه و عليحده‌اى مى‌باشد از اينرو اين كلمات بقيد « ان اتّحد معناه » از همان بدو امر از تعريف علم خارج شدند و نيازى به قيد « وضعا » نبود كه مصنّف جهت اخراج آنها بآن متوسل شده است يعنى اسم اشاره كه قسم متكثر المعنى است قسيم آن قرار داده و از افراد متحد المعنى دانسته است .

شرح : قوله : اى وحّد معناه :

يعنى معنايش واحد باشد اعم از اينكه كلّى بوده همچون انسان يا جزئى باشد نظير : زيد .

قوله : كاسماء الاشاره على رأى المصنّف :

در مبهمات همچون ضمائر و اسماء اشاره و موصولات دو رأى ميباشد :

الف : رأى مصنّف و حاجبى است كه موضوع له آنها را عام ولى مستعمل فيه را خاص مى‌دانند .

ب : رأى ميرسيد شريف است كه موضوع له آنها را خاص دانسته‌اند .

قوله : او تأويلا :

يعنى مجازا .

قوله : فعلى الاوّل :

مقصود صورتى است كه از معنا موضوع له حقيقى اراده شده باشد .

قوله : و على الثانى :

منظور فرضى است كه از معنا مستعمل فيه كه اعم از حقيقت و مجاز است اراده شده باشد .

حاشيه : قوله : ان تساوت :

اى يكون صدق هذا المعنى الكلّى عل تلك الافراد على السّويّة .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص